Oud-ambassadeur Luis Vassy: 'Het grootste risico voor universiteiten is de staat'

In dit artikel:

Luis Vassy leidt sinds anderhalf jaar Sciences Po, de prestigieuze Parijse universiteit die al generaties lang de Franse politieke en maatschappelijke elite opleidt. Zelf studeerde hij er begin deze eeuw, voordat hij diplomaat werd en van 2019 tot 2022 Frans ambassadeur in Nederland was. Daar viel hij op door zijn uitgesproken verdediging van Franse belangen en zijn belangstelling voor de Nederlandse cultuur.

Vassy trad aan nadat zijn twee voorgangers waren vertrokken vanwege beschuldigingen van seksueel misbruik en huiselijk geweld. Volgens zowel voor- als tegenstanders bracht hij rust op de instelling, maar critici vinden zijn stijl te hiërarchisch en autoritair. Zelf benadrukt hij vooral dat Sciences Po zich moet openen naar de buitenwereld. Daarom haalde hij medewerkers van het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken binnen en wil hij de universiteit sterker verbinden met maatschappelijke en internationale ontwikkelingen.

Sciences Po werd in 1872 opgericht en groeide na de Tweede Wereldoorlog uit tot een zogenoemde Grande École, met een zeer strenge selectie. Vorig jaar werden minder dan 2000 van ruim 15.000 kandidaten toegelaten. Tegelijkertijd is de instelling toegankelijker geworden voor studenten uit minder bevoorrechte milieus. Het aandeel beursstudenten is sterk gestegen; nog slechts 6 procent betaalt het hoogste collegegeld. Vassy ziet zijn eigen loopbaan als bewijs dat academische prestaties sociale mobiliteit mogelijk maken. Hij groeide op in een huurwoning buiten Parijs, als zoon van een Uruguayaanse glazenwasser en een Argentijnse moeder, en kwam dankzij goede schoolresultaten op elite-opleidingen terecht.

De directeur wil studenten voorbereiden op een veranderende geopolitieke situatie. Europa moet volgens hem rekening houden met oorlog en zijn positie tegenover de Verenigde Staten, China en Rusland opnieuw bepalen. Daarom richtte hij het Center for Global Security and Governance op. Franse academici bestudeerden oorlog volgens hem tot nu toe vooral vanuit sociologisch en politiek perspectief, terwijl ook kennis van militaire en strategische vraagstukken nodig is.

Daarnaast probeert Vassy de financiële onafhankelijkheid van Sciences Po te vergroten. De universiteit ontvangt ongeveer 29 procent van haar budget van de Franse staat en wil minder kwetsbaar zijn voor politieke druk. Collegegeld vormt circa 40 procent van de inkomsten en donaties ongeveer 5 procent. Meer buitenlandse studenten en wetenschappers dragen zowel financieel als inhoudelijk bij; het aantal Amerikaanse studenten steeg het afgelopen jaar met 52 procent, mogelijk door onzekerheid over het Amerikaanse academische klimaat onder president Trump. Sciences Po boekte vorig jaar een nettoresultaat van 7,7 miljoen euro.

Vassy sluit samenwerking met de defensie-industrie niet uit. De benoeming van Thales-topman Alexis Morel in de adviescommissie van het veiligheidscentrum leidde tot kritiek. Volgens Vassy moeten financiering en onderzoek strikt gescheiden blijven en beschermen ethische regels de academische onafhankelijkheid.

Ook de onrust op de campus blijft een belangrijk dossier. Kort na zijn aantreden liepen pro-Palestijnse protesten uit de hand, waarna Vassy de politie inschakelde. Vier studenten werden geschorst en anderen kregen een boete. Docenten verweten hem daarop buitensporig optreden. Vassy zegt activisme en vrije meningsuiting volledig toe te staan, maar niet wanneer protesten het functioneren van de universiteit blokkeren. Sciences Po moet volgens hem een plek blijven waar Palestijnen en Israëliërs elkaar kunnen ontmoeten, ondanks spanningen rond het conflict.