Overheid moet ingrijpen om drinkwatertekort aan het einde van de eeuw te voorkomen
In dit artikel:
De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) waarschuwt dat Nederland nu stevig moet ingrijpen om te garanderen dat er tegen het einde van deze eeuw nog genoeg schoon en betaalbaar drinkwater is. De Nederlandse drinkwatervoorziening, momenteel tot de beste ter wereld gerekend, staat onder toenemende druk door klimaatverandering, verzilting, bevolkingsgroei en toenemende vervuiling van bronnen.
Drinkwater verliest geregeld de strijd rond ruimtelijke en economische belangen; industrie, landbouw, woningbouw en zelfs defensie krijgen vaak voorrang boven de bescherming van waterwinplaatsen. Tegelijk kost het decennia voordat nieuwe plannen of grootschalige investeringen effect hebben, wat volgens de raad haast vereist. Op korte termijn is er geen paniek, maar wel onmiddellijke actie: het advies richt zich op beleid dat toereikend blijft tot 2100.
Signalen van verslechtering zijn zichtbaar: veel drinkwaterbedrijven halen al langere tijd niet de verplichte buffer van 10% productiecapaciteit, wat volgens de raad het 'stoplicht' op oranje zet. Belangrijke bronnen — rivierwater en diep grondwater — worden bedreigd door langere droogtes en toenemende verzilting; in droge periodes stijgt bovendien de vraag bij burgers en bedrijven. Vervuiling door pesticiden, chemische lozingen en medicijnresten drijft zuiveringkosten op en kan bronnen ontoegankelijk maken. Stoffen zoals PFAS zijn persistent en duur om te verwijderen, wat de problematiek verergert.
De Rli doet meerdere aanbevelingen: strengere maatregelen om vervuiling bij de bron te voorkomen; meer vasthouden van zoetwater; expliciete opname van drinkwaterbelangen in ruimtelijke ordening; en nationale infrastructuurkaarten en langetermijnplannen vergelijkbaar met die voor energie. Ook stelt de raad een 'luxetarief' voor: een hoger tarief boven een bepaalde huishoudelijke afname om buitensporig verbruik (zwembaden, sproeien tijdens droogte) te ontmoedigen.
Financiering en coördinatie moeten nationaal worden geregeld; het probleem overstijgt individuele bedrijven en provincies. De raad vraagt om betere samenwerking tussen gemeenten, provincies, waterschappen en drinkwaterbedrijven, met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat als aanjager.