Paul Römer: 'Je kunt je afvragen of Heel Holland Bakt een publiek programma is, maar de publieke omroep heeft het nodig'
In dit artikel:
Paul Römer schreef zijn boek niet om zichzelf te promoten, maar uit een combinatie van licht gekwetste ijdelheid en de wens om zijn loopbaan voor zichzelf en zijn kleinkinderen vast te leggen. Die aanleiding was een alledaagse ontmoeting: een jonge medewerkster van de radio vroeg hem of hij “ook bij de televisie werkte” — waardoor hij zich realiseerde dat zijn werkzaamheden niet voor iedereen vanzelfsprekend zijn. Römer (63), zoon van acteur Piet Römer, vertrok begin 2024 als tv- en radiodirecteur bij Talpa Network en staat sindsdien in een tussenfase: niet per se met pensioen, maar ook niet duidelijk actief in een vaste nieuwe functie.
Römer blikt terug op ruim 35 jaar in de Nederlandse televisie als producent en bestuurder, zowel in de commerciële sfeer als bij de publieke omroep. Hij was nauw betrokken bij de opkomst van commerciële zenders, de wereldwijde doorbraak van Big Brother — waarvan hij meebedenker was en de ontwikkeling leidde — en bij reorganisaties bij Endemol, de NTR en Talpa. Hij typeert zichzelf als een zeldzame mix van creatief, organisator en zakelijk leider; collega’s omschrijven hem als aimabel, vasthoudend en een handige “oliemannetje” tussen creatieve makers en bazen.
Een centraal thema in het boek is zijn lange samenwerking met John de Mol. Römer kent De Mol al dertig jaar en ziet zichzelf vaak als vertaler tussen diens ideeën en de werkvloer. Hij benadrukt dat De Mol cruciale beslissingen nam — ook de financiële risico’s droeg — en dat zonder diens doorzettingsvermogen formats als Big Brother nooit zo wereldwijd succesvol zouden zijn geworden. Tegelijk plaatst Römer een nuancerende aantekening: programma’s als Big Brother waren aanvankelijk ondeugend en vernieuwend, maar raakten later door gebrek aan ideeën soms smakeloos.
Römer hecht aan kwaliteit van productie en beoordeelt televisie op vakmanschap, niet alleen inhoud. Hij noemt Today Inside als een technisch en formatueel sterk voorbeeld, ook al deelt hij niet alle politieke of journalistieke uitgangspunten van het programma. Over de exportkracht van Nederlandse formats wijst hij op een combinatie van scherpe smaak, een concurrerend bestel (publieke omroepen plus commerciële spelers) en efficiëntie in productie: factoren die Nederland tot een van de grootste format-exporteurs maakten — met namen als De Mol en Joop van den Ende als spilfiguren.
Tegelijk signaleert hij zorg over veranderingen in de sector: Endemol verloor volgens hem creativiteit toen het in handen kwam van buitenlandse en private-equity-eigenaren en meer een productiemachine werd. Als NTR-directeur verdedigde hij de publieke omroep: volgens de mediawet moet die breed bereiken met informatie, educatie, cultuur, sport én amusement — een “sandwichformule” waarin populaire programma’s nodig zijn om bereik voor zwaardere content te realiseren. Hij waarschuwt dat de kabinetsbezuiniging van circa €150 miljoen gevaarlijk is voor kwaliteit en bestaansrecht; Nederland besteedt met ongeveer €900 miljoen per jaar relatief weinig aan zijn publieke omroep vergeleken met sommige buurlanden.
Bij zijn terugkeer naar Talpa in 2017 kreeg Römer de opdracht radio, televisie en andere merken te integreren tot één platform. De voorgenomen fusie met RTL werd door de Autoriteit Consument & Markt tegengehouden; daarna bleef Talpa zoeken naar een nieuwe koers. Römer noemt het resultaat “half geslaagd”: strategische stappen werden gezet, maar privacywetgeving, de keuze om eigen technologie te bouwen en dalende kijktijden met stagnerende advertentie-inkomsten maakten het lastig. Talpa schakelde naar een open netwerkmodel, waarbij formats en merken ook bij derden verschijnen om extra inkomsten te genereren — een noodzakelijke, maar onzekere stap na het mislukken van de fusie.
Römer sluit niet dramatisch af: hij ziet ondernemen als proberen en soms falen, en benadrukt het belang van organisatorische filters tussen producent en zenderbaas om de kwaliteit van tv-aanbod te bewaken. Zijn boek is enerzijds een reconstructie van een turbulente carrière, anderzijds een reflectie op de structurele uitdagingen en kansen van de Nederlandse mediasector.