Pechgeneratie krijgt €2.136 extra, maar de rente vreet het op

In dit artikel:

De Eerste Kamer heeft ingestemd met een aanvullende tegemoetkoming voor studenten die tussen 2015 en 2023 onder het leenstelsel vielen. Zij krijgen vanaf april 2027 €44,50 per maand waarin zij recht hadden op een prestatiebeurs, met een maximum van €2.136 bij vier jaar studie. Dat komt bovenop de €1.640 die DUO sinds januari 2025 uitkeert. In totaal kan de tegemoetkoming dus €3.776 bedragen.

DUO verrekent het nieuwe bedrag eerst met de studieschuld. Alleen als er geen schuld is of geld overblijft, wordt het resterende bedrag uitbetaald. Voorwaarden zijn dat iemand minimaal twaalf maanden onder het leenstelsel studeerde en binnen tien jaar een diploma behaalt. De tegemoetkoming geldt niet als inkomen, maar kan wel gevolgen hebben voor box 3 en toeslagen. De regeling kost de overheid €1,4 miljard.

De compensatie wordt door veel oud-studenten als beperkt gezien, vooral door de oplopende rente. Die bedroeg jarenlang 0 procent, maar steeg via 0,46 procent in 2023 naar 2,56 procent vanaf 2024. Voor 2027 is een rente van 2,70 procent vastgesteld. Omdat de tegemoetkoming pas in 2027 wordt verrekend, betalen studenten tot die tijd ook rente over het bedrag dat uiteindelijk wordt afgetrokken. Een renteplafond van 2,5 procent, waar studenten op rekenden, blijkt volgens minister Letschert te duur nu de verwachte langetermijnrente hoger ligt.

De tegemoetkomingen staan bovendien niet in verhouding tot de huidige basisbeurs: die bedraagt €130,21 per maand voor thuiswonenden en €324,52 voor uitwonenden. Over vier jaar is het verschil met de tegemoetkoming ongeveer €2.474 voor thuiswonenden en €11.801 voor uitwonenden. Dat is vooral relevant omdat 54 procent van de hbo- en wo-studenten uitwonend is.

Voorbeeldberekeningen laten zien dat de uitkomst sterk afhangt van de hoogte van de schuld. Een oud-student die thuis woonde en niets leende, kan de tegemoetkomingen sparen. Iemand met een schuld van €10.000 ziet die door de compensatie en aflossingen dalen tot iets boven €6.000 en betaalt in het voorbeeld €1.084 rente. Bij een schuld van €20.000 is de betaalde rente €2.481. Daar groeit de schuld aanvankelijk, omdat de maandelijkse rente hoger is dan de aflossing; eind 2028 resteert ondanks de tegemoetkomingen €17.603.

Bij een gemiddelde studieschuld van circa €17.000 blijft in het rekenmodel na vijf jaar €14.184 over. De tegemoetkomingen en eigen aflossingen drukken de schuld, maar €2.062 rente neemt een groot deel van dat voordeel weg. Zonder compensatie zou de schuld zijn opgelopen tot €18.231. Voor studenten met een schuld werkt de tegemoetkoming wel als een zeker rendement, omdat iedere verrekende euro toekomstige rente bespaart. Oud-studenten zonder schuld kunnen het geld daarentegen sparen of beleggen, waardoor het verschil tussen beide groepen verder kan oplopen.