Peking trekt rode lijn: wie vertrekt, riskeert straf

In dit artikel:

China geeft zichzelf nieuwe bevoegdheden om industrie en toeleveringsketens strenger te controleren, waarmee Europese bedrijven steeds meer onder druk komen te staan. De Staatsraad introduceert een onderzoeksmechanisme dat risico’s moet identificeren, maar de wet is breed geformuleerd: niet alleen ondernemingen, maar ook werknemers, overheden, ngo’s en zelfs landen kunnen worden aangepakt. Officieel draait het om het waarborgen van economische en nationale veiligheid, in de praktijk betekent het méér toezicht en grotere interventieruimte.

Bedrijven vrezen vooral de vaagheid van de criteria: het is onduidelijk welke handelsbeslissingen als bedreigend worden gezien. Jens Eskelund van de Europese Kamer van Koophandel in China waarschuwt dat die onduidelijkheid en het mogelijke gebruik van uitreisverboden zakendoen risicovoller maken. China heeft zulke reisbeperkingen eerder ingezet, onder meer tegen buitenlandse bankiers en vaak tegen activisten en mensenrechtenadvocaten. Analisten zien de vage formuleringen als een bewuste tactiek om bedrijven en individuen af te schrikken.

Tegelijk gebruikt Peking exportbeperkingen als geopolitiek drukmiddel — recente voorbeelden zijn een tijdelijk verbod op chipuitvoer van Nexperia en beperkingen op kritieke grondstoffen. De Europese Kamer waarschuwt dat wederzijdse maatregelen tussen de VS en China economische escalatie veroorzaken, waarbij Europese bedrijven klem komen te zitten. Ook nieuwe Europese regels, zoals de Industrial Accelerator Act die buitenlandse investeringen in sectoren als batterijen en EV’s beperkt, roepen bezorgdheid in Peking op, dat zegt de belangen van Chinese bedrijven te zullen verdedigen.