Peter Berdowski: NS rijdt alleen dankzij boekhoudkundige truc volledig op windstroom

In dit artikel:

NS (de Nederlandse Spoorwegen) presenteert haar treinen als volledig draaiend op windenergie, maar in praktijk is dat een combinatie van inkopen van windstroom, gebruik van fossiele back‑up en boekhoudkundige trucs. In Nederland levert het elektriciteitsnet gemengd vermogen: de “elektronen” van een windpark kunnen niet fysiek naar één verbruiker worden gestuurd. NS koopt garanties van oorsprong en sluit vaak overeenkomsten (zoals power purchase agreements) om precies zoveel windenergie aan te schaffen als het jaarlijks verbruikt. Dat maakt de aankoop commercieel groen, maar zegt weinig over de daadwerkelijke bron van stroom op elk moment.

Wanneer er te weinig wind is of tijdens pieken, draait de netlevering op conventionele centrales of import, waardoor in die uren fossiele CO2-emissies meereizen met het verbruik. Critici noemen dit greenwashing: de groene claim berust op slimme administratieve matching in plaats van op directe, uurlijkse levering van windstroom. Voorstanders wijzen erop dat zulke inkopen wel degelijk nieuwe investeringen in duurzame opwekking mogelijk maken en zo op langere termijn bijdragen aan vergroening van het systeem.

De discussie gaat over transparantie en effectiviteit: zouden bedrijven moeten rapporteren op uurlijkse inkoop of investeren in lokale en directe capaciteit (zoals eigen windmolens, opslag of flexibele vraagsturing) in plaats van uitsluitend garantiehandel? Voor reizigers en beleidsmakers is belangrijk te weten dat een “rijden op wind” vooral een financiële en certificerende maatregel is, niet per se een technisch feit voor elk traject of moment. Toekomstige oplossingen zijn onder meer meer gedetailleerde certificering, opslag, slimme laadtijden en directe groene aansluitingen die het groene karakter van treinverkeer beter waarborgen.