Pim van der Feltz (Natuurmonumenten): 'Zou ik nu weer bij Shell gaan werken? Ik denk het niet'

In dit artikel:

Pim van der Feltz, sinds 2021 algemeen directeur van Natuurmonumenten, bezoekt wekelijks een van de 314 terreinen van de vereniging; het interview vond plaats bij het Naardermeer, het allereerste stuk grond dat de organisatie kocht en nu geliefd is als wandelgebied. Hoewel het landschap er pittoresk uitziet, waarschuwt Van der Feltz dat de werkelijke toestand van de biodiversiteit in Nederland ernstig is: sinds circa 1989 is veel biodiversiteit verloren gegaan en zowel het aantal soorten als de aantallen binnen die soorten nemen sterk af. Hij vergelijkt het proces met het weghalen van blokjes uit een Jenga-toren: op den duur stort het geheel in.

Natuurmonumenten ziet het beschermen van biodiversiteit als haar kernopdracht. De organisatie beheert ongeveer 112.000 hectare natuur, zo’n 4 procent van Nederland, en probeert niet alleen die gebieden te behouden maar ook het landschap buiten die grenzen natuurrijker te maken. Van der Feltz legt nadruk op samenwerking met boeren: het frame van een onvermijdelijke strijd tussen natuur en landbouw noemt hij onzin. Boeren zijn volgens hem primaire beheerders van het landschap, maar de intensieve landbouwpraktijken zijn destructief en vragen om andere bedrijfsmodellen en financiële ondersteuning.

Praktische voorbeelden illustreert hij met projecten zoals in de Velhorst (Achterhoek), waar een boer op natuurinclusieve wijze aardappelen en granen verbouwt zonder bestrijdingsmiddelen en daarnaast een eigen winkeltje exploiteert. Natuurmonumenten ondersteunt dit soort trajecten onder meer via aangepaste pachtvoorwaarden; tegelijkertijd moeten ook banken en de overheid bijdragen, omdat individuele boeren vaak geen financiële ruimte hebben om de transitie te maken.

Van der Feltz voert dagelijks veel overleg: beheerkeuzes (zoals het kappen van zieke laanbomen), regionale stikstofplannen en kleinschalige landschapsprojecten vergen aanhoudende gesprekken met vele stakeholders. De organisatie telt circa 800 medewerkers en 5.500 vrijwilligers; volgens hem is een groot deel van het werk praten, overtuigen en draagvlak creëren. Natuurmonumenten is een ledenvereniging: dat betekent veel meningen, botsingen en discussie, iets wat Van der Feltz juist als gezond beschouwt.

Hij benadrukt dat natuurverlies niet alleen een ecologische zaak is maar direct raakt aan gezondheid en infrastructuur: schone lucht, drinkwater en voedselzekerheid staan onder druk door CO2, stikstof, pesticiden en pfas. Drinkwaterbedrijven waarschuwen dat zij de kwaliteit niet altijd kunnen garanderen; in droge zomers is watertekort een terugkerend probleem. Ook wijst hij op concrete risico’s: stijgende Parkinsongevallen in de landbouwsector worden in verband gebracht met bestrijdingsmiddelen, en na overstromingen adviseerden GGD’s mensen tijdelijk niet uit de moestuin te eten vanwege pesticiden.

Van der Feltz is kritisch over beleidskeuzes die volgens hem kansen hebben laten liggen. Hij noemt het voorbeeld van een in 2023 genoemd fonds van ongeveer 24 miljard euro, bedoeld om boeren te helpen omschakelen; in zijn beleving werd dat geld door het vorige kabinet niet benut of teruggeven, wat hij ontluisterend vond. Zijn overtuiging is dat de natuur geen politieke kleur heeft en dat oplossingen breed gedragen moeten worden.

Privé geeft hij een beeld van een gedreven bestuurder met een maatschappelijke achtergrond: opgegroeid in een betrokken Amsterdams gezin, gestart bij Shell, later werkzaam bij telecom en internetbedrijven, en nog altijd geen fervent vlieger; hij reist veel met de trein en fietst om rust te vinden. Zijn vrouw leed tijdens corona aan langdurige gezondheidsklachten, wat de gezinssituatie zwaar maakte. Van der Feltz toont zich veerkrachtig maar ook bezorgd — hij noemt het gevoel van ‘ecorouw’: bewustzijn van urgentie, maar frustratie over trage of onverstandige keuzes.

Toch eindigt hij niet in fatalisme: hij ziet talloze kleinschalige, veelbelovende initiatieven — coöperatieve boeren, natuur-inclusieve projecten — en wil die versnellen en opschalen. Voor hem is de kernvraag niet óf een omslag nodig is, maar hoe die versneld en eerlijk gefinancierd kan worden, zodat landbouw, gezondheid en natuur samen houdbaar worden.