Politici willen graag een leeftijdscheck voor sociale media, maar is het effectief?

In dit artikel:

De politieke druk om sociale media voor jongeren te beperken neemt wereldwijd toe. Het Nederlandse kabinet wil, samen met D66, VVD en CDA, een minimumleeftijd van 15 jaar invoeren voor apps als TikTok en Instagram, bij voorkeur via Europese regelgeving. Staatssecretaris Willemijn Aerdts komt na de zomer met meer details over een handhaafbare en privacyvriendelijke aanpak.

Frankrijk was in juli het eerste EU-land waarvan het parlement instemde met een verbod voor kinderen onder de 15 jaar. De Franse Constitutionele Raad blokkeerde de wet echter enkele weken later, omdat alle gebruikers hun leeftijd zouden moeten aantonen en onvoldoende was geregeld hoe hun gegevens werden beschermd. President Emmanuel Macron pleitte eind augustus alsnog bij de Europese Commissie voor een Europees verbod. Ook Commissievoorzitter Ursula von der Leyen zal naar verwachting binnenkort op het onderwerp ingaan.

Universitair hoofddocent Jaap-Henk Hoepman van de Radboud Universiteit waarschuwt dat leeftijdsverificatie zowel opdringerig als gemakkelijk te omzeilen is. Kinderen kunnen bijvoorbeeld het account van een ouder of ouder broertje of zusje gebruiken, of via een VPN doen alsof ze vanuit een land zonder leeftijdsgrens inloggen. Australië, dat in december 2025 als eerste land een minimumleeftijd van 16 jaar invoerde, kampt ondanks de maatregel met veelvuldig gebruik door jongeren onder die leeftijd.

Een Europese verificatieapp, mogelijk gekoppeld aan de European Digital Identity Wallet, zou gebruikers hun leeftijd anoniem kunnen laten bewijzen zonder naam of exacte leeftijd met platforms te delen. De technologie is echter nog niet af en een biometrische controle bleek al te omzeilen. Bovendien vinden critici, onder wie Bits of Freedom, dat een leeftijdsgrens vooral symptoombestrijding is. Volgens hen zouden politici zich ook moeten richten op de verslavende algoritmes en het ontwerp van sociale media, in plaats van vooral op controle van gebruikers.