Pro Amsterdam en D66 aan tafel: woningbouw en financiën centraal in onderhandelingen
In dit artikel:
De huidige coalitiepartners Pro Amsterdam en D66 zijn begonnen aan nieuwe onderhandelingen onder leiding van formateur Hendrik Jan Biemond, maar dat betekent niet dat een vervolgakkoord een formaliteit is. De partijen willen voor een derde maal samen besturen (eens met de SP erbij), maar kampen met duidelijke inhoudelijke en machtsvragen die scherpe keuzes en wederzijdse concessies vereisen.
Centraal staat de grote interne reorganisatie van de gemeente en de krappe financiële situatie: bij ongewijzigd beleid ontstaat vanaf 2030 een structureel tekort van 52,4 miljoen euro. Een oplopend probleem is de uitgeputte pot met grondopbrengsten die voorheen sociale huurprojecten financierde; de afgelopen jaren is daar geld uit gehaald voor andere ambities. Daardoor staat de woningbouwpolitiek — en voor welke groepen wordt gebouwd — hoog op de agenda.
Op dat dossier botsen de partijen frontaal. D66 dringt aan op een hoger bouwtempo en wil het aandeel sociale huur verlagen van 40 naar 30 procent om sneller te kunnen opleveren. Pro Amsterdam houdt vast aan 40 procent en legt de nadruk op ‘complete wijken’ met voorzieningen. Beide partijen zijn het erover eens dat er gebouwd moet worden, maar onenigheid gaat over hoeveel ruimte er is voor concessies op sociale huisvesting en voorzieningen.
Ook voor inkomstenverhogingen zijn er gevoelige keuzes. Over een hogere toeristenbelasting is er snel overeenstemming te verwachten, maar verdere stijgingen van de onroerendezaakbelasting (ozb) blijven lastig; die ging in 2025 al met 25 procent omhoog. Pro Amsterdam toont zich minder principieel tegen extra ozb-maatregelen dan sommige D66’ers willen. Daarnaast zoekt de coalitie naar middelen om de begroting te stabiliseren zonder kiezers te vervreemden.
Economisch beleid vormt een ander breukvlak: Pro wil meer tegenwicht bieden aan grote bedrijven en beleggers en strakker sturen, terwijl D66 inzet op ruimte voor ondernemers, innovatie en groei. Daarmee staat het fundament van de rol van de markt versus gemeentelijke regie ter discussie, met ook specifieke dossiers zoals een mogelijk coffeeshopverbod voor toeristen nog onbeslist.
Politieke macht en portefeuilleverdeling vergroten de spanning: Pro Amsterdam heeft met 17 zetels het initiatief, maar D66’s acht zetels geven hen genoeg gewicht om geen bijrol te accepteren. Een voorstel met drie wethouders voor D66 tegenover zes voor Pro voelt uit balans en roept vragen op over de verdeling van bestuurders in stadsdelen.
Biemond moet de komende weken — er wordt drie à vier dagen per week onderhandeld op wisselende locaties — zowel inhoudelijke knopen als machtsverhoudingen zien te smeden. Op thema’s als duurzaamheid, toerisme en leefbaarheid liggen veel overeenkomsten, maar juist op woningbouw, financiën en economie zijn de beslissingen zwaarwegend voor het toekomstige stadsbeleid.