Rechtspraak twijfelt openlijk aan macht OM bij hoge strafbeschikkingen

In dit artikel:

Henk Naves, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak, heeft kritiek op de manier waarop het Openbaar Ministerie (OM) een witwaszaak tegen de Rotterdamse investeringsmaatschappij MCL Netherlands heeft afgedaan. MCL kreeg een strafbeschikking van €70 mln, maar die werd jarenlang geheimgehouden. Met het bedrijf was afgesproken dat het OM geen persbericht zou versturen. De zaak kwam pas aan het licht na vragen van het FD.

Naves vraagt zich af of het OM zulke hoge strafbeschikkingen wel zou moeten kunnen opleggen zonder tussenkomst van een rechter. Volgens hem zijn rechterlijke toetsing, openbaarheid en maatschappelijke controle vooral belangrijk bij grote en gevoelige strafzaken. Hij pleit daarom voor onderzoek naar aanvullende wettelijke waarborgen.

Ook Joep Lindeman, hoogleraar strafprocesrecht aan de Universiteit Utrecht, noemt de afhandeling vanuit rechtsstatelijk oogpunt problematisch. Het OM kreeg in 2008 de bevoegdheid om strafbeschikkingen op te leggen en gebruikt die steeds vaker om zaken sneller af te handelen, nu rechtszaken door overbelasting jaren kunnen duren. Bij hoge transacties, die eerder vaak voor grote financiële zaken werden gebruikt, gelden juist extra regels: onafhankelijke toetsing en openbaarmaking van informatie.

Volgens Lindeman ontbreken die waarborgen bij hoge strafbeschikkingen. Het is bijvoorbeeld niet duidelijk waarover het OM en een onderneming mogen onderhandelen, waaronder afspraken over publiciteit. Hij vermoedt dat meer zaken van boven €1 mln op deze manier en buiten het publieke zicht zijn afgedaan. Het landelijke OM bevestigt dat hoge strafbeschikkingen vaker worden ingezet, maar wil niet zeggen hoeveel zaken geheim zijn gehouden of inhoudelijk reageren op de MCL-zaak.

Advocaat Casper van der Meulen vindt dat openbaarheid bij hoge strafbeschikkingen het uitgangspunt moet zijn. Tegelijkertijd kan publiciteit voor bedrijven grote schade veroorzaken en daardoor onderdeel van de straf worden. Juist daarom zijn volgens hem duidelijke wettelijke kaders noodzakelijk.