Exclusief: Trump jaagt deals na in farma, AI, energie en mijnbouw vóór midterms

In dit artikel:

Begin oktober publiceerde Reuters dat de regering-Trump een grootschalige, overheidsgestuurde handelscampagne voert om productie en kritieke toeleveringsketens naar de Verenigde Staten terug te halen. Witte Huis‑functionarissen, ministers en agentschappen benaderen bijna dagelijks topbestuurders van grote bedrijven om fabrieken uit te breiden, productielijnen op te voeren of zelfs bedrijfsbelangen te verwerven. Doel: strategische onafhankelijkheid van China vergroten, binnenlandse banen en maakcapaciteit herstellen en politieke successen boeken voorafgaand aan verkiezingen.

Wie en wat: bedrijven als Eli Lilly, Pfizer en AstraZeneca zijn door het Witte Huis aangesproken over uitbreiding van insulineproductie, verhoogde aanvoer van geneesmiddelen en zelfs het verplaatsen van bedrijfszetels naar de VS. Overheidsadvocaten variëren van Witte Huis‑staf (inclusief Susie Wiles) tot HHS‑functionarissen en het ministerie van Handel. David Copley fungeert als toeleveringsketen‑coördinator en Steve Feinberg leidt gesprekken met defensieaannemers. Howard Lutnick, door de regering aangesteld als hoofd van een nieuwe U.S. Investment Accelerator, speelt een centrale rol in de dealvorming en haalt ex‑Wall Street‑figuren aan boord om transacties te structureren.

Hoe en met welk gereedschap: de aanpak combineert politieke druk met financiële prikkels — tariefverlagingen of subsidievoorwaarden in ruil voor prijsverlagingen, omzet‑garanties, staatsdeelhouderschap of lange termijn afnamecontracten. De regering wil bestaande instrumenten intensiever inzetten en nieuwe geldbronnen activeren. Belangrijke voorbeelden:
- Het International Development Finance Corporation (IDFC) zou veel groter worden: een wetsvoorstel vergroot de financieringscapaciteit naar ongeveer $250 miljard (tegenover $60 miljard nu) en creëert een aandelenfonds om sleutel­sectoren te steunen.
- Een U.S. Investment Accelerator, deels gefinancierd met toezeggingen uit een handelsdeal met Japan, moet als snelle investeringsmotor dienen; Commerce‑minister Lutnick leidt dit initiatief.
- Bestaande wetten zijn al gebruikt om staatsbelangen veilig te stellen of subsidies om te zetten in aandelen — zo werd een CHIPS‑subsidie omgezet in een belang van 10% in Intel en nam het Pentagon via de Defense Production Act een belang in MP Materials (ongeveer 15%) als deel van een pakket met afnamezekerheden en prijsafspraken.

Brede scope en voorbeelden: het programma strekt zich uit over ongeveer 30 sectoren, waaronder halfgeleiders, AI, quantumcomputing, kritieke mineralen, scheepsbouw, energie, batterijproductie, farmacie en transport. De deal met MP Materials fungeert als blauwdruk: de overheid nam deels eigendom, stelde een minimumprijs voor toekomstige Amerikaanse aankopen vast en verzekerde grote kopers zoals Apple voor leveringen via een combinatie van contracten en staatssteun. In andere gevallen zijn leningen gekoppeld aan aandelenaanbiedingen; zo vroeg een energieprogramma een belang in Lithium Americas als voorwaarde voor een eerder goedgekeurde lening.

Organisatie en spelers: het Witte Huis voert een “whole‑of‑government” aanpak; federale agentschappen en ministeries werken samen met door de regering aangestelde dealmakers van Wall Street. Banken zoals J.P. Morgan coördineren gesprekken met klanten en adviseren over transacties; Lutnick werft aanvullende senior dealmakers om de Investment Accelerator te bemannen.

Reacties en risico’s: sommige bedrijven zien staatssteun en toegang tot kapitaal als kans, anderen vrezen staatsinvloed, onvrijwillige aandelenoverdrachten en beleidsvolatiliteit bij wisselende regeringen. Critici waarschuwen dat deze zoektocht naar staatsdeelname en doelgerichte interventies de traditionele vrijemarktcultuur kan aantasten en de overheid in de rol van ‘winnaars kiezen’ plaatst. Voorstanders zien de maatregelen als praktische instrumenten om strategische risico’s te verlagen en publieke belangen te beschermen.

Samenvattend markeert dit initiatief een stevige draai in Amerikaans economisch beleid: de federale overheid zet omvangrijke financiële en regelgevende middelen in om productie, kritieke grondstoffen en technologieën dichter bij huis te borgen, waarbij zowel financiële prikkels als directe staatsdeelnemingen worden ingezet om strategische sectoren te herstellen.