Regulatory Update: belangrijke wetgevings- en toezichtontwikkelingen voor Q4 2026

In dit artikel:

Financiële instellingen krijgen in 2026 te maken met een groot aantal wijzigingen in de Europese en Nederlandse wet- en regelgeving. De belangrijkste aandachtspunten liggen op het gebied van anti-witwasbeleid, ESG-ratings, beleggingsdiensten, beursnoteringen en het beheer van beleggingsfondsen.

Vanaf 1 juli 2026 kan FIU-Nederland instellingen op grond van artikel 17a Wwft verzoeken één of meer transacties tijdelijk tegen te houden wanneer er aanwijzingen zijn voor witwassen of terrorismefinanciering. Instellingen moeten hun procedures daarop aanpassen. Daarin moet onder meer staan wie een FIU-verzoek ontvangt, hoe een transactie operationeel wordt geblokkeerd en hoe met de cliënt wordt gecommuniceerd zonder deze te informeren op een manier die als tipping-off kan gelden.

Op 2 juli 2026 treden de Europese regels voor ESG-ratings in werking. Deze regels richten zich vooral op ratingaanbieders, maar raken ook financiële ondernemingen die zelf een ESG-rating ontwikkelen en in marketing gebruiken. Zij moeten op hun website uitleggen hoe de rating wordt berekend, welke methodologie en gegevensbronnen worden gebruikt, hoe ESG-factoren worden gewogen en welke belangenconflicten kunnen bestaan. De marketinguiting moet naar deze toelichting verwijzen. Voor ratings van externe aanbieders geldt een overgangsregeling tot 2 november 2026. Daarna mogen dergelijke ratings alleen nog worden gepubliceerd of verspreid als de aanbieder in het ESMA-register staat. Instellingen moeten daarom controleren of hun leveranciers aan de voorwaarden voldoen.

De Nederlandse implementatie van de herziene MiFID II- en MiFIR-regels geldt vanaf 26 september 2026. De wijzigingen betreffen onder meer de definitie van systematische internaliseerder, de kwaliteit van handelsdata voor de consolidated tape en het vervallen van de periodieke rapportage over de uitvoering van cliëntorders. Beleggingsondernemingen moeten hun best-executionbeleid en rapportagekalender daarop aanpassen.

De Europese Listing Act moet een beursnotering voor vooral kleine en middelgrote ondernemingen eenvoudiger en goedkoper maken. De eerste maatregelen gelden al sinds december 2024; vanaf 5 maart 2026 zijn nieuwe prospectusregimes van kracht. Met de Nederlandse Implementatiewet noteringen en benchmarks is eind september 2026 onder meer de vrijstelling van de prospectusplicht voor aanbiedingen tot 12 miljoen euro ingevoerd, tegenover 5 miljoen euro daarvoor. Bij zo’n aanbieding blijft wel een openbaar informatiedocument en een melding verplicht. Ook is de vereiste free float voor toelating tot een gereglementeerde markt verlaagd naar 10 procent.

Voor beleggingsondernemingen zijn daarnaast de nieuwe researchregels relevant. Sinds 29 september 2026 mogen zij weer zelf bepalen of research samen met uitvoeringsdiensten of afzonderlijk wordt betaald, zolang cliënten daarover transparant worden geïnformeerd. Betaling via een door cliënten gefinancierde Research Payment Account brengt aanvullende eisen mee. Sinds 7 september 2026 geldt bovendien een Europese gedragscode voor door uitgevende instellingen betaalde research. Alleen onderzoek dat aan die code voldoet, mag als gesponsord onderzoek worden aangeduid.

De herziening van de AIFM- en ICBE-richtlijnen is op 29 mei 2026 in de Wet op het financieel toezicht verwerkt. Europese regels voor liquiditeitsbeheerinstrumenten (LMT’s) gelden al sinds 16 april 2026. Zij bepalen onder meer hoe LMT’s worden berekend en geactiveerd. Beheerders moesten voor bestaande fondsen uiterlijk op die datum hun LMT’s selecteren en vastleggen in beleid en fondsdocumentatie. Voor bestaande abi’s en icbe’s geldt voor verdere toepassing een overgangstermijn tot 16 april 2027. ESMA-richtsnoeren werken de selectie, kalibratie en toepassing van de instrumenten nader uit.

Ook de toezichtrapportage wordt uitgebreid. De Annex IV-rapportage voor AIFM’s wordt herzien en moet waarschijnlijk meer gegevens bevatten over liquiditeitsprofielen, LMT’s, hefboomfinanciering, blootstellingen, concentratierisico’s en uitbesteding. Tot de nieuwe technische standaarden gelden, blijft de bestaande rapportage van toepassing. Icbe-beheerders krijgen voor het eerst expliciete periodieke rapportageverplichtingen, onder meer over liquiditeitsrisico’s en het gebruik van LMT’s.

Verder worden de regels voor delegatie en uitbesteding aangescherpt. Toezichthouders willen beter kunnen beoordelen welke functies aan welke partijen en jurisdicties zijn uitbesteed, hoe de beheerder toezicht houdt en of complexe structuren leiden tot een zogenoemde letter-box entity. Voor open-end abi’s die leningen verstrekken, werkt ESMA bovendien voorwaarden uit voor het behoud van de open-end structuur, waaronder eisen aan liquiditeit, stresstests en het terugkoopbeleid.

Tot slot wordt het Europese anti-witwaskader verder geharmoniseerd. De anti-witwasverordening (AMLR) en de zesde anti-witwasrichtlijn (AMLD6) worden op 10 juli 2027 van toepassing. Vanaf 2028 krijgt AMLA rechtstreeks toezicht op geselecteerde grensoverschrijdende financiële instellingen met een hoog risico. De technische standaarden van AMLA moeten onder meer verduidelijken wanneer sprake is van een zakelijke relatie of incidentele transactie, welke cliëntgegevens bij cliëntenonderzoek nodig zijn, hoe digitale identificatie en PEP-screening plaatsvinden en aan welke eisen groepsbeleid, governance en informatie-uitwisseling moeten voldoen. De definitieve standaarden voor deze drie onderwerpen zijn op 1 oktober 2026 gepubliceerd en liggen ter goedkeuring bij de Europese Commissie.