Reizen als vorm van therapie

In dit artikel:

Roxanne van Rijn (1995) maakte in 2019 een drie maanden durende backpackreis door Vietnam, Cambodja en Japan. Tijdens die tocht – nog vóór corona – zette ze haar loopbaan in de luchtvaart (onder meer als consultant bij KLM) stop. De confrontatie met boeken over klimaatverandering en de zichtbare gevolgen voor lokale gemeenschappen deed haar inzien dat ze niet langer kon doorgaan zoals voorheen; duurzaamheid werd voor haar doorslaggevend.

Het artikel onderzoekt waarom reizen vaak leidt tot zelfreflectie en levensveranderingen. Het verwijst naar Pico Iyer’s essay Why We Travel, waarin reizen niet alleen als verplaatsing maar ook als innerlijke staat wordt beschreven: fysieke afstand haalt dagelijkse rollen en verplichtingen weg en maakt ruimte voor stemmingen en nieuwe ervaringen. Thuis vervul je rollen — ouder, partner, werknemer — die twijfels dempen; op reis vallen die vanzelf weg.

Psycholoog Ap Dijksterhuis legt uit dat zowel praktische als neurologische factoren meespelen. Reizen geeft tijd om na te denken die je thuis vaak niet hebt, en nieuwe prikkels zetten het brein aan tot aktiever verwerken. Die ontregeling kan leiden tot inspiratie en verrassende inzichten. Tegelijk waarschuwt hij voor romantisering: indrukken op locatie lijken vaak puurder, maar kunnen vertekend worden doordat je een plek mooier voorstelt dan ze in werkelijkheid is.

Als tegenvoorbeeld van een doelgerichte zoektocht beschrijft het stuk Margreet Botter (1971), die ter gelegenheid van haar vijftigste een pelgrimstocht van 1.200 km over het Japanse eiland Shikoku liep langs 88 tempels. Haar motivatie was niet rouw of spijt, maar het bewust markeren van een nieuwe levensfase: het vieren van vrijheid na de opvoeding en het testen van fysieke en mentale grenzen. Het eenvoudige ritme van wandelen, eten en slapen gaf haar een meditatieve focus en een gevoel van daadkracht en zelfvertrouwen.

Het artikel haalt ook Joan Didion aan: fysieke afstand kan existentiële helderheid opleveren; pas na vertrek zie je je relatie met een plaats of fase in perspectief. Verder benadrukt de tekst dat reizen een natuurlijke verhaallijn heeft (vertrek, ontregeling, terugkeer), waardoor ervaringen intenser en betekenisvoller aanvoelen.

Kernboodschap: reizen kan routinematige denkpatronen doorbreken, tijd en mentale ruimte geven voor reflectie en door nieuwe prikkels tot andere inzichten leiden. Zulke inzichten voelen vaak zuiverder, maar verdienen toetsing terug in het dagelijkse leven om te voorkomen dat beslissingen op romantische projecties zijn gebaseerd.