Remco Breuker: wereld kijkt te veel naar China, en te weinig naar Noord-Korea

In dit artikel:

Vorige zomer veroorzaakte het nieuws dat naar verluidt zo’n tienduizend Noord-Koreaanse strijders in Oekraïne voor Rusland vechten wereldwijd commotie; Nederlandse politici en internationale media spraken van een ernstige escalatie, maar andere crises — een bijna-staatsgreep in Zuid-Korea, de Amerikaanse verkiezingen en de oorlog in Gaza — dempten de vervolgreacties. Dat gebrek aan blijvende aandacht frustreert Remco Breuker, hoogleraar Koreastudies aan de Universiteit Leiden, en vormt de aanleiding voor zijn nieuwste boek De wereld volgens Noord-Korea (Ambo Anthos).

Breuker betoogt dat Noord-Korea allang geen geïsoleerde paria meer is maar een belangrijke speler in de wereldwijde wapenproductie en geopolitieke netwerken. Hij schetst een langzame toenadering tussen Vladimir Poetin en Kim Jong-un: het regime erkende vroeg de separatistische staatjes in Oost-Oekraïne en leverde vanaf het begin wapens en containers richting het Russische front — volgens Breuker reden genoeg om de recente troepenmeldingen niet als verrassing te zien.

Het boek legt ook de banden bloot tussen Pyongyang en diverse gewapende groepen en autoritaire regimes elders: Noord-Korea leverde volgens prominente juridische uitspraken en onderzoek ondersteuning aan Hezbollah en hielp met expertise bij het bouwen van tunnelnetwerken voor zowel Hezbollah als Hamas. In Afrika onderhoudt het regime sinds de jaren zestig relaties met landen en bevrijdingsbewegingen, deels ingegeven door een gedeeld, anti-kolonialistisch zelfbeeld; Noord-Koreaanse teams bouwden monumenten en boden militaire steun, zo blijkt onder meer uit recent historisch onderzoek.

Breuker wijst erop dat westerse instanties — NAVO en VN — Noord-Korea’s mondiale invloed te weinig serieus nemen. Hij waarschuwt dat die onderschatting concrete gevolgen heeft: zo suggereert hij dat regimes als dat van Assad veel langer in het zadel bleven door Noord-Koreaanse hulp, wat op zijn beurt Europese migratiestromen beïnvloedde. Kritisch gehalte: sommige van Breukers causale verbanden zijn gedurfd en schuiven soms richting activistisch betoog.

Een ander centraal thema is Noord-Korea’s economische inventiviteit om sancties te omzeilen: grootschalige cyberdiefstallen in cryptovaluta, gebruik van tussenpersonen en diplomatieke netwerken, en handelsroutes via landen als Mexico, Angola of Cambodja. Ook militaire hardware bevat vaak componenten uit uiteenlopende landen, wat de effectiviteit van embargo’s ondergraaft. Voor lezers die zijn eerdere boek De B.V. Noord-Korea kennen, herhaalt Breuker nu veel achtergrond over sanctieontduiking en buitenlandse arbeid; nieuwkomers krijgen desalniettemin een heldere, informatieve bundel met actuele voorbeelden.

Breuker, bekend om zijn uitgesproken standpunten over mensenrechtenschendingen in Noord-Korea, combineert in dit boek historische context, geopolitieke analyse en concrete voorbeelden van hoe Pyongyang wereldwijd opereert — soms met uitvoerige lijstjes en details die door sommige lezers als te langdradig ervaren kunnen worden. Anouk Eigenraam (FD) signaleert dat het boek belangrijke lacunes in publieke en politieke aandacht voor Noord-Korea aan de orde stelt, ook al blijft de soms sensationele koppeling tussen alle internationale crises niet altijd overtuigend.