Sander Willems (ARC People): 'Veel banken gebruiken meer hoog-risico-AI dan ze denken'
In dit artikel:
De Nederlandse toezichthouder AFM trekt in haar agenda voor 2026 een streep onder vrijblijvendheid rond AI in de financiële sector: toezicht wordt strenger en gerichter. Sander Willems van ARC People, dat financiële instellingen adviseert over AI-governance en compliance, zegt dat de AFM na een brede verkenningsfase nu verdiept gaat toetsen en bewijs van goede inrichting en documentatie verwacht.
De AFM richt zich op meerdere domeinen: in retailbanking staan hyperpersonalisatie, datagebruik en geautomatiseerde kredietacceptatie op de radar; op de kapitaalmarkten gaat het om algoritmische handelsbeslissingen en de risico’s van misleidende, door AI gegenereerde informatie; bij assetmanagement ligt de nadruk op modelrisico en de governance van zelflerende systemen. Willems benadrukt dat AI inmiddels vrijwel alle schakels in de waardeketen raakt, en daarmee ook het toezicht verbreedt.
Veel instellingen hebben nog geen volledig overzicht van al hun AI-toepassingen, waarschuwt Willems. Het gaat niet alleen om grote, zichtbare modellen maar ook om kleinere tooling voor klantbeoordelingen, risicoclassificatie, dataverrijking en interne besluitvorming. Zonder zo’n inventarisatie is voldoen aan eisen zoals uitlegbaarheid, logging en modelrisicomanagement praktisch onmogelijk.
De Europese AI-verordening (AI Act) helpt bij het bepalen van plichtenniveau: onderscheid in minimaal, beperkt en hoog risico bepaalt welke verplichtingen gelden. In de praktijk blijken veel financiële systemen onbewust in de hoge-risicocategorie te vallen — bijvoorbeeld kredietbeslissingen, AML-detectie, portefeuilleanalyses en AI-ondersteunde klantselectie — en vragen daardoor aantoonbare, structurele en controleerbare maatregelen.
Volgens Willems is 2026 het jaar waarin de AFM niet alleen wil weten wát instellingen met AI doen, maar vooral hóe dat gebeurt. Instellingen die nu inventariseren, risicoclassificaties uitvoeren en governance inrichten, bouwen ervaring op en verminderen het risico op problemen zodra de toezichthouder haar bevindingen omzet in concrete normen; wie te lang wacht loopt het risico op tijdsdruk en lastiger nalevingswerk.