Slagersdochter Anniek de Ruijter moet wetenschap een gezicht geven

In dit artikel:

Anniek de Ruijter wordt de nieuwe rector magnificus van de Universiteit van Amsterdam (UvA). De 44-jarige jurist en hoogleraar Europees gezondheidsrecht en -beleid volgt Peter-Paul Verbeek op, die na vier jaar rector wordt opgevolgd door een voorzitterschap van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Als rector wordt De Ruijter inhoudelijk verantwoordelijk voor de wetenschappelijke koers, het onderzoek en het onderwijs van de UvA.

Haar loopbaan aan de universiteit lag aanvankelijk niet voor de hand. De Ruijter groeide op in een familie van ambachtslieden en zag zichzelf eerder als een praktisch ingesteld persoon. Na een korte periode aan een theaterschool koos ze voor rechten, vooral omdat een universitaire opleiding daarvoor noodzakelijk was. Ze studeerde onder meer aan Columbia Law School in New York, promoveerde aan de UvA, werkte aan de Universiteit Maastricht en keerde later terug naar Amsterdam als hoogleraar.

De Ruijter richtte zich op het raakvlak van Europees recht en gezondheidsrecht, een terrein dat bij haar promotie nog nauwelijks was onderzocht. Volgens collega’s onderscheidt ze zich door haar vasthoudendheid, haar vermogen om disciplines te verbinden en haar bereidheid nieuwe onderzoeksterreinen te verkennen. Ze onderzoekt onder meer hoe wet- en regelgeving kan bijdragen aan een gezondere voedselomgeving, bijvoorbeeld door gemeenten meer mogelijkheden te geven de vestiging van fastfoodzaken te beïnvloeden.

Haar werk draait om de vraag hoe overheidsbeleid de gezondheid beschermt zonder andere grondrechten of maatschappelijke belangen te schaden. De coronamaatregelen waren volgens haar een duidelijk voorbeeld van zulke dilemma’s. De Ruijter vindt interdisciplinair onderzoek nodig om de gevolgen van regels goed te beoordelen en benadrukt dat wetenschap de samenleving moet dienen.

Naast haar academische werk zette ze zich in voor vrouwenrechten. Als voorzitter van Bureau Clara Wichmann was ze betrokken bij strategische rechtszaken, onder meer over schadevergoeding voor vrouwen met gebrekkige borstimplantaten. Haar benoeming komt bovendien op een moment waarop het bestuur van de UvA sterk is vernieuwd en het vertrouwen in wetenschap onder druk staat. Toezichthouders en collega’s verwachten dat De Ruijter als maatschappelijk betrokken wetenschapper de universiteit zichtbaar kan vertegenwoordigen en verbinding kan zoeken binnen en buiten de academische wereld.