Sporten is gezond, maar hoe zit het met de kleding waarin dat gebeurt?

In dit artikel:

Sportkleding kan naast voordelen voor de gezondheid ook blootstelling aan mogelijk schadelijke chemicaliën met zich meebrengen. Vooral elastaan, dat vaak wordt verwerkt in polyester- en nylon kleding om die rekbaar te maken, kan bisfenolen en ftalaten bevatten. Deze stoffen kunnen de hormoonhuishouding verstoren. Ook pfas, die worden gebruikt om kleding waterafstotend te maken, zijn een aandachtspunt. Onderzoekers van de Universiteit van Birmingham ontdekten in 2024 dat pfas via de huid in de bloedbaan kunnen komen. De stoffen worden in verband gebracht met risico’s voor onder meer het immuunsysteem, de schildklier, de lever en het cholesterol.

Volgens toxicoloog Paul Scheepers van de Radboud Universiteit is de kans op opname mogelijk groter bij intensief sporten. Door warmte en transpiratie ontstaan kleine kanaaltjes in de huid, terwijl strakzittende kleding het contact met de stoffen versterkt. Specifiek onderzoek naar sportkleding ontbreekt echter nog grotendeels. Amerikaanse en Britse tests uit 2022 vonden fluorine, een indicator voor pfas, in twee derde van de onderzochte sportbeha’s en een kwart van de leggings. Het Amerikaanse Center for Environmental Health meldde dat sommige sportkleding van Nike, Adidas en Fila meer dan veertig keer de toegestane hoeveelheid bisfenol A bevatte.

Sinds begin 2025 gelden in de Europese Unie strengere regels voor pfas, bisfenol A en de weekmaker DEHP, maar oudere kleding kan deze stoffen nog bevatten. Tegen sportmerk Lululemon loopt bovendien onderzoek naar het gebruik van onder meer pfas. Het merk zegt drie jaar geleden met uitfasering te zijn begonnen. De kritiek richt zich vooral op de combinatie van mogelijke schadelijke stoffen en gezondheids- of duurzaamheidsclaims, wat kan neerkomen op greenwashing.

De zoektocht naar alternatieven is ingewikkeld. Natuurlijke materialen zoals bamboe, hennep en plantaardige vezels zijn niet automatisch milieuvriendelijk of veilig: ook de verwerking ervan kan schadelijke stoffen en arbeidsrisico’s veroorzaken. Het Nederlandse merk Boldwill probeert daarom sportkleding met zo weinig mogelijk plastic te maken, onder meer met houtvezels, hennep, natuurrubber en gecertificeerde materialen. Het bedrijf benadrukt tegelijk dat volledig plasticvrije sportkleding voorlopig niet haalbaar is.

Wie toch nieuwe kleding koopt, kan volgens Scheepers het etiket controleren en alert zijn op elastaan. Bij gevoeligheid voor formaldehyde, dat soms wordt gebruikt voor kreukvrije kleding, kan wassen vóór het dragen helpen. Experts benadrukken dat vooral het volledige productieproces strengere regels nodig heeft. Technologische ontwikkelingen, zoals plasticvrije stretchvezels, bieden perspectief, maar betaalbare en volledig gezonde sportkleding is nog niet binnen handbereik.