Sterke consumentenvraag en hogere export stuwen VS-groei in derde kwartaal

In dit artikel:

De Amerikaanse economie groeide in het derde kwartaal opvallend snel: het BBP nam geannualiseerd met 4,3% toe — de sterkste groei sinds het derde kwartaal van 2023 — zo meldde het ministerie van Handel op 23 december. Die versnelling overtrof verwachtingen (economen rekenden op circa 3,3%) en werd vooral gedreven door stevige consumentenbestedingen, sterker dan verwachte export, overheidsuitgaven en aanhoudende investeringen van bedrijven in apparatuur en AI-gerelateerde spullen.

Consumentenbestedingen stegen met 3,5%, de grootste toename in bijna een jaar, waarbij uitgaven aan recreatie, voertuigen, niet-duurzame goederen (zoals eten voor thuis, medicijnen en kleding) en zorgdiensten (poliklinisch, ziekenhuis, verpleeghuizen) opvielen. Economische waarnemers wijzen erop dat de extra uitgaven vooral van hogere inkomensgroepen komen — hun vermogen steeg door een aandelenrally — terwijl midden- en lagere inkomens terughoudender zijn door hoge inflatie en stijgende importtarieven. Die scheve ontwikkeling wordt vaak als een K-vormig herstel beschreven: grote bedrijven en welgestelden doen het goed; kleinere ondernemingen en kwetsbare huishoudens blijven het moeilijk hebben.

Inflatie versnelde in het kwartaal: de PCE-prijsindex (de maatstaf die de Fed volgt) steeg met 2,8% en de kern-PCE (exclusief voedsel en energie) met 2,9%. Dat ligt boven het streefniveau van 2% en maakt dat de recente renteverlaging van de Federal Reserve (25 basispunten naar een bandbreedte van 3,50–3,75%) niet automatisch betekent dat verdere verlagingen op korte termijn komen. Economen stellen dat de sterke groei de kans op een renteverlaging in januari aanzienlijk vermindert en twijfel zaait over latere versoepelingen.

Andere belangrijke punten uit het rapport: bedrijfswinsten uit lopende productie namen fors toe (een stijging van 166,1 miljard dollar tegenover 6,8 miljard in het voorgaande kwartaal). Bedrijfsinvesteringen in structuren (zoals fabrieken) krimpten voor het zevende kwartaal op rij, maar dat werd gecompenseerd door hogere uitgaven aan apparatuur, intellectueel eigendom en AI-gerelateerde investeringen. De export trok duidelijk aan en import daalde voor de tweede keer op rij, waardoor het handelstekort kleiner werd en de handelscomponent voor het tweede kwartaal op rij positief bijdroeg aan de BBP-groei. Voorraden en defensiegerelateerde overheidsuitgaven leverden eveneens een bijdrage.

Tegelijk zijn er verzwakkende signalen: detailhandelsverkopen stagneerden in oktober, autoverkopen daalden recent, en de woningmarkt blijft onder druk door hogere hypotheekrentes en stijgende bouwkosten door invoertarieven. Het Congressional Budget Office waarschuwt dat de 43 dagen durende federale shutdown, die ook de publicatie van dit rapport vertraagde, het BBP in het vierde kwartaal met 1,0–2,0 procentpunt kan drukken; een deel van die schade blijft mogelijk permanent (naar schatting 7–14 miljard dollar).

Beleid en politieke keuzes spelen een rol: tarieven op ingevoerde goederen verhogen kosten voor veel bedrijven en consumenten, wat bijdraagt aan de betaalbaarheidsproblemen. Grote bedrijven lijken die extra kosten deels te kunnen absorberen en blijven in AI investeren, terwijl kleinere ondernemingen harder worden getroffen. Op de financiële markten reageerden aandelen licht positief, de dollar verzwakte en kortlopende Amerikaanse staatsrendementen stegen enigszins.

Kort samengevat: Q3 toonde onverwacht sterke economische groei, aangedreven door hogere consumptie en export en door bedrijfsuitgaven aan technologie en AI, maar hogere inflatie, beleidsrisico’s (tarieven) en de impact van de shutdown temperen het beeld en verminderen de kans op onmiddellijke renteverlagingen door de Fed.