SVB-voorzitter Diana Starmans: 'Wij belichamen bestaanszekerheid'

In dit artikel:

De Sociale Verzekeringsbank (SVB) bestaat dit jaar 125 jaar en voert onder meer de AOW, kinderbijslag en persoonsgebonden budgetten uit. Volgens bestuursvoorzitter Diana Starmans staat de organisatie voor steeds grotere uitvoeringsproblemen, omdat veel regelgeving niet meer aansluit bij de huidige samenleving.

De AOW-regels uit 1957 onderscheiden alleen gehuwden en alleenstaanden, terwijl de SVB inmiddels 21 leefvormen moet beoordelen. Vooral het begrip ‘gezamenlijke huishouding’ leidt tot subjectieve en soms tegenstrijdige uitkomsten. Zo kunnen drie samenwonende broers een hogere uitkering krijgen zolang zij als afzonderlijke alleenstaanden gelden, maar erop achteruitgaan wanneer een van hen overlijdt.

Ook het internationale werk maakt de uitvoering complexer. De SVB betaalt AOW in vrijwel de hele wereld uit en krijgt steeds meer te maken met grenswerkers, digital nomads en mensen die in meerdere landen wonen, werken of studeren. Daarbij moeten bijvoorbeeld de verzekeringsstatus, zorgdekking, kinderbijslag en pensioenopbouw worden vastgesteld. Hoewel slechts 14% van de klanten een internationale component heeft, gebruikt deze groep bijna de helft van de uitvoeringscapaciteit. De meeste internationale betalingen gaan naar België en Duitsland.

De druk groeit verder doordat het aantal AOW-gerechtigden stijgt van 3,6 miljoen nu naar naar verwachting 4,5 à 4,6 miljoen in 2040, met een groter aandeel in het buitenland. Digitalisering alleen kan de problemen niet oplossen; ook bij regelingen zoals het pgb botsen wettelijke voorschriften met elkaar.

Starmans pleit daarom voor vereenvoudiging. De SVB werkt met het ministerie van Sociale Zaken aan een objectief partnerbegrip, gebaseerd op bijvoorbeeld fiscaal partnerschap, gezamenlijk huizenbezit of een partnerpensioen. Dat zou duidelijker zijn voor burgers en eenvoudiger uitvoerbaar. De wijziging zou 34.000 gepensioneerden voordeel en 19.000 nadeel opleveren en de AOW-uitgaven verhogen. Een brede Kamermeerderheid steunt de oproep, maar besluitvorming blijft politiek gevoelig omdat de kosten bij Sociale Zaken liggen, terwijl mogelijke voordelen vooral de woningmarkt en zorg raken.