Tsjechië en Slowakije zweren nog steeds bij hun communistische cola

In dit artikel:

Kofola is in Tsjechië en Slowakije meer dan een frisdrank: het heeft cultstatus. De kruidige, zoet-zure smaak — vaak vergeleken met Jägermeister en duidelijk verschillend van cola — hoort bij nationale gewoonten, van wandelingen in de bergen tot terrasjes in cafés. Het bedrijf achter Kofola is het grootste frisdrankbedrijf in Slowakije en het op een na grootste in Tsjechië, met een omzet van ongeveer €441 mln vorig jaar. Als relatief kleine speler houdt het al decennialang stand tegenover multinacionals als Coca-Cola en Pepsi door in te spelen op lokale voorkeuren en nostalgie.

Oorsprong en recept: Kofola ontstond in de tweede helft van de twintigste eeuw als door de staat gewenst alternatief voor westerse cola’s. Apotheker Jaroslav Knap kreeg de opdracht een “socialistisch” cafeïnehoudend drankje te formuleren en gebruikte lokale ingrediënten en grondstoffen uit bevriende landen. Het recept blijft, net als dat van Coca-Cola, grotendeels geheim; bekend is dat veertien kruiden en vruchten een rol spelen, waaronder kaneel, braam, zoethout en sinaasappelschil. Die samenstelling verklaart waarom veel proefdrinkers Kofola niet als een simpele cola ervaren.

Geschiedenis en merkherstel: na de val van het communisme raakte Kofola in zwaar weer door de komst van westerse merken; de verkoop daalde fors. De ommekeer kwam toen het familiebedrijf van Kostas Samaras het merk overnam en het met humoristische, nostalgische reclamecampagnes opnieuw onder de aandacht bracht — een kerstspot is voorbeeldig geworden en wordt elk jaar opnieuw vertoond. Ook het feit dat Kofola op veel plekken van de tap wordt geschonken, draagt bij aan het sociale en lokale karakter van de drank.

Zaken en toekomstperspectief: financieel steekt Kofola nog wendbaar af tegen giganten, en het bedrijf breidt uit naar sappen, koffie en bier om aan de vraag naar gezondere en gevarieerde producten te voldoen. De koers is dit jaar circa 30% hoger, maar blijft achter bij de brede rally op de Praagse beurs; analisten wijzen onder meer naar een natte zomer die de horeca- en buitenshuisverkopen — belangrijke afzetkanalen — dwarsboomde. J&T Banka-analist William George Kubik ziet groeipotentieel, met verwachte omzetstijgingen van ruim 5% en een aangepaste winstmarge rond 18%, en hoopt op verdere expansie in naburige markten zoals Slovenië en Kroatië.

Export buiten de regio is vooral succesvol daar waar Tsjechen en Slowaken wonen, bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk en de VS: het product is sterk geworteld in culturele voorkeuren en herinneringen, wat internationale opschaling bemoeilijkt maar binnen de thuismarkt een duurzame troef vormt.