Twee grote strafzaken verzanden in debat over fouten van het OM

In dit artikel:

De Amsterdamse rechtbank heeft het Openbaar Ministerie (OM), de Fiod en de rechter-commissaris dinsdag teruggefloten wegens ernstige fouten in het onderzoek naar beurshandelaar Frank Vogel, die verdacht wordt van miljoenenfraude met dividendbelasting. De rechtbank oordeelt dat tijdens het onderzoek het verschoningsrecht van Vogel’s advocaten is geschonden: vertrouwelijke e-mails van advocaten zijn onterecht bij het opsporingsteam terechtgekomen, wat het recht op een eerlijk proces raakt.

De problemen begonnen in 2023 bij de inbeslagname van e-mailboxen; de rechtbank ziet sterke aanwijzingen dat de filtering onder leiding van de rechter-commissaris onvolledig was. Bovendien trad een bekend softwareprobleem op nadat de Fiod kopieën maakte van de databestanden: e-mails die eerder waren “uitgegrijsd” kwamen weer zichtbaar terug. Bij de zitting bleek dat betrokken functionarissen hierover niet op de hoogte waren. Advocaat Annabel Vissers noemt de bevindingen “schokkend” en wijst op een patroon van hardnekkige fouten; zij sprak van mogelijke onbekwaamheid, niet per se van onwil.

De rechtbank beval meerdere herstelmaatregelen: de rechter-commissaris moet logbestanden bij de Fiod opvragen, de filtering opnieuw uitvoeren zodat alle geheimhoudersstukken definitief ontoegankelijk worden gemaakt voor opsporing, en het OM en de Fiod moeten harde, verifieerbare garanties leveren—vastgelegd in een proces-verbaal—waaruit blijkt dat betrokken personen op geen enkele wijze toegang kunnen krijgen tot vertrouwelijke advocatengegevens. Het OM reageerde schriftelijk dat de uitspraak “afgewogen” is en grotendeels overeenkomt met zijn eigen zienswijze; de aanklagers zeggen de opdrachten van de rechtbank uit te zullen voeren.

Een dag later verwees de Rotterdamse regiezitting in de mondkapjeszaak tegen Sywert van Lienden naar soortgelijke problemen: ook daar klagen advocaten dat hun verschoningsrecht is geschonden en loopt al een jaar een onderzoek naar mogelijke inbreuken. De rechter in Rotterdam gaf het OM voor de vijfde keer onderzoeksopdrachten omdat antwoorden over de omgang met geheimhoudersstukken “teleurstellend” blijven; als de opvolging weer ontbreekt, kunnen leidinggevenden van de Fiod op zitting worden gehoord.