Tweedeling kopers en huurders groeit ondanks dalende woonlasten
In dit artikel:
De Woningmarktmonitor van ABN AMRO laat zien dat wonen in Nederland tussen 2019 en 2025 op het eerste gezicht betaalbaarder is geworden, maar dat die verbetering niet voor alle groepen geldt. Overal daalden de woonlastenratio’s — het aandeel van het inkomen dat aan wonen wordt besteed — omdat inkomens gemiddeld sneller stegen dan hypotheek- en huurlasten. Toch ontstaan er duidelijke winnaars en verliezers.
Zittende huiseigenaren profiteren het meest: hun maandelijkse lasten bleven vaak gelijk of daalden terwijl hun inkomen steeg, waardoor zij gemiddeld 2 à 3 procentpunt meer besteedbaar inkomen overhouden. Voor koopstarters is het plaatje veel minder gunstig. Hun woonlasten zijn minder verbeterd en in enkele grote steden zelfs verslechterd; in Amsterdam besteden starters tot circa 2 procentpunt meer van hun inkomen aan wonen dan in 2019. Daarnaast krijgen starters minder woonoppervlakte: gemiddeld 10–15 m² kleiner dan zittende eigenaren, terwijl hun woonlasten hoger zijn (in Amsterdam gemiddeld zo’n €5.000 per jaar meer voor starters dan voor bestaande eigenaren; in Utrecht ongeveer €3.000).
Ook tussen huurders en kopers groeit de kloof. Huurders in de vrije sector besteden structureel meer van hun inkomen aan wonen (ongeveer 28–38%) dan kopers (rond 20–28%). Vooral jonge huurders in Amsterdam, Rotterdam en Utrecht zijn de afgelopen jaren harder achteruitgegaan; oudere huurders zagen de betaalbaarheid juist vaker verbeteren. ABN AMRO’s senior-econoom Mike Langen wijst erop dat de overgang van huren naar kopen daardoor lastiger wordt: er is een inkomenskloof tussen vrije huur en koop en starters moeten steeds meer eigen vermogen meenemen.
De bank waarschuwt er bovendien voor dat woonlastenratio’s niet het hele verhaal vertellen: veel jongere kopers en huurders houden hun woonlasten alleen stabiel door kleiner te wonen, waardoor de kosten per vierkante meter stijgen en er ook een kwaliteitstweedeling ontstaat. ABN AMRO pleit daarom voor beleidsmaatregelen die niet alleen naar prijzen en woonlasten kijken, maar ook naar woonkwaliteit en -omvang, en die rekening houden met verschillen naar leeftijd, woonvorm en regio.