Uitleg: Europa wapent zich voor economische klap door Iran-conflict
In dit artikel:
De Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran (berichtgevend op 2 maart) verstoren de scheepvaart in de Perzische Golf en dreigen de Europese prijzen en groei te ondermijnen. Door de incidenten liggen meer dan 200 schepen — waaronder olie- en gastankers — voor anker rond de Straat van Hormuz, een cruciale pijplijn voor ongeveer 20% van de wereldolie-export en grote volumes LNG en petrochemicaliën uit de Golfstaten. Europa is sinds de invasie van Oekraïne sterker afhankelijk geworden van die leveringen, waardoor de regio kwetsbaarder is geworden voor verstoringen.
De directe marktreactie was scherp: Brent-olie steeg bijna 8% naar ongeveer $78 per vat en aardgas op de Nederlandse markt klom circa 19% tot €38/MWh. Ter vergelijking: de Europese Centrale Bank rekende in december voor dit jaar op gas van €29,6/MWh en ruwe olie rond $62,5. De ECB publiceert op 19 maart nieuwe macro-economische ramingen; die zullen waarschijnlijk hogere energie-inflatie insluiten, al kan de bank meerdere scenario’s publiceren afhankelijk van onzekerheid over de oorlogsduur.
Naast energieprijzen lopen ook scheepvaartroutes spaak. Rederijen, die eind 2023 al om Afrika moesten varen vanwege Houthi-aanvallen in de Rode Zee, hebben opnieuw koers gezet om het Suezkanaal te vermijden. Dat verlengt vaartijden, jaagt vrachttarieven op en verhoogt de kosten van ingevoerde goederen, wat inflatiedruk buiten de energiesector kan versterken.
Economische impact: de ECB’s eigen gevoeligheidsanalyse suggereert dat een permanente prijsstijging van olie en gas van circa 14% de groei dit jaar slechts met 0,1 procentpunt zou drukken maar de inflatie tot 0,5 procentpunt kan opjagen. Dat is aanzienlijk, maar veel kleiner dan de schok in 2022 na de Russische invasie, die groei met 1 procentpunt verlaagde en inflatie met 2 procentpunt opdreef. Een sterke euro kan een deel van de pijn dempen omdat energie in dollars wordt verhandeld.
Hoe reageren centrale banken en markten? De Bank of England ziet haar kans op een renteverlaging later deze maand slinken (kansprijsing daalde naar ~69%), terwijl de ECB naar verwachting voorlopig vasthoudt aan een afwachtende lijn en korte prijsschommelingen negeert. De sleutel voor beleidsreactie is hoe lang het conflict aanhoudt: economen van Commerzbank stellen dat een conflict van enkele weken weinig effect heeft, maar bij maandenlange escalatie kan de eurozone-inflatie met minstens 1 procentpunt omhoog en de groei enkele tienden omlaag gaan. Omdat de huidige inflatie in de eurozone rond 1,7% ligt, zou een bescheiden stijging de doelstelling nog niet onmiddellijk in gevaar brengen; de ECB zal vooral alert zijn op mogelijke tweede-ronde-effecten via loon- en prijszetting.
Kortom: de aanval op Iran verhoogt risico’s voor energieprijzen, logistieke kosten en kortetermijninflatie in Europa. Voorlopig lijken de groe-impact en beleidsreacties beperkt zolang de verstoring beperkt blijft, maar een langdurig conflict zou duidelijker pijn gaan doen voor zowel prijzen als groei.