Uitleg: wat is Basel en waarom is het zo omstreden?
In dit artikel:
Amerikaanse banktoezichthouders onder de regering-Trump presenteren deze maand een nieuw concept voor de zogenoemde "Basel Endgame"-kapitaalregels, die bepalen hoe grote banken hun risico’s waarderen en hoeveel kapitaal zij als buffer moeten aanhouden. De stap komt nadat een eerdere versie uit 2023, onder de Biden-administratie, felle tegenstand van Wall Street uitlokte omdat die volgens banken tot een flinke stijging van de kapitaaleisen zou leiden.
Het Bazels Comité (onder de BIS) ontwikkelde de Basel III-standaarden na de financiële crisis van 2007–09; de “endgame” is de laatste iteratie van die internationale afstemming. In de VS leidt de Federal Reserve dit traject in samenwerking met de FDIC en het Office of the Comptroller of the Currency. Michelle Bowman, vicevoorzitter toezicht van de Fed, zegt dat het nieuwe voorstel beoogt risicometing te verfijnen, overlappingen te verminderen en lagere eisen te geven voor activiteiten die toezichthouders als minder riskant willen aanmoedigen, zoals hypothekenverstrekking.
Belangrijke onderdelen van het pakket zijn herzieningen in de manier waarop krediet-, markt- en operationeel risico worden berekend, een nieuwe gestandaardiseerde risicomaatstaf voor kleinere banken die hun kapitaaleisen matig moet verlagen, en aanpassingen van de GSIB-toeslag — de extra buffer voor wereldwijd systemische Amerikaanse banken. Bowman wil onder meer invoerwaarden in de GSIB-berekening actualiseren zodat bankomvang beter aansluit bij economische groei, en de reservering voor kortetermijnfinancieringsrisico’s bijstellen omdat die kost in de loop der tijd is toegenomen.
De voorgestelde wijzigingen zullen volgens toezichthouders voor veel kredietverstrekkers de kapitaaleisen licht verlagen; gecombineerd met wijzigingen in de GSIB-opslag kan het vermogen van de allergrootste Wall Street-banken iets afnemen, terwijl kapitaal voor de meest risicovolle instellingen naar verwachting enigszins omhoog blijft. Critici, waaronder senator Elizabeth Warren en sommige regelgevingsdeskundigen, waarschuwen dat het afbouwen van bepaalde buffers de financiële weerbaarheid kan verzwakken, juist nu geopolitieke spanningen (zoals het conflict met Iran) en verslechterende condities in private credit markten het financiële landschap opschudden. Banken zelf voerden in 2023 een omvangrijke lobbycampagne met advertenties en dreigementen met rechtszaken, stellende dat zij al goed gekapitaliseerd zijn en dat strengere regels kredietverlening en de economie schaden.
Vervolgstappen: de Fed zal binnenkort over de voorstellen stemmen en een openbare consultatieronde starten. Hoewel toezichthouders snel willen handelen, zijn de teksten complex; het finaliseren van de regels kan nog maanden duren.