UWV-bestuurslid Judith Duveen: 'We lopen vast door ouderwetse regels'

In dit artikel:

Minder dan de helft van de ruim 1,2 miljoen mensen die het UWV ondersteunt, voelt zich zeker over zijn inkomen: slechts 47% geeft aan dat hun inkomen betrouwbaar is. UWV-bestuurslid Judith Duveen maakt die uitkomst openbaar omdat die onzekerheid mensen weerhoudt om naar werk te zoeken. Volgens haar ligt een belangrijke oorzaak bij de uitvoeringspraktijk: wet- en regelgeving is te complex of in de praktijk soms onuitvoerbaar, waardoor beslissingen langdurig, foutgevoelig en onvoorspelbaar verlopen.

Dinsdagavond overhandigt Duveen namens het UWV een nieuwe ‘knelpuntenbrief’ aan de Tweede Kamer met de grootste uitvoeringsobstakels; ook de SVB (die onder meer AOW en pgb uitvoert) doet hetzelfde. Het is de zesde keer dat het UWV zo’n overzicht aanbiedt. Duveen merkt wel op dat de politieke aandacht voor uitvoeringsproblemen de afgelopen tien jaar duidelijk is toegenomen, maar verdeelt de verantwoordelijkheid: uitvoering moet verbeteren, maar het stelsel waarmee gewerkt wordt maakt het werk moeilijker.

Als voorbeeld noemt Duveen de Werkloosheidswet. Berekeningen rondom de ingangsdatum en de omvang van WW zijn ingewikkeld omdat rekening moet worden gehouden met contractafspraken (verloonde uren, vakantie, opzegtermijn) en met de referte-eis die bepaalt of iemand überhaupt WW-rechten opbouwde. Een WW-aanvraag kent zo’n veertig toetsmomenten; sommige moeten handmatig worden afgehandeld, wat veel tijd kost en fouten in de hand werkt. Bovendien sluiten de rekeneenheden in de wet niet goed aan op inkomensgegevens van de Belastingdienst, mede door de diverser geworden arbeidsmarkt en contractvormen. Als gevolg daarvan ontstaan mismatches en onduidelijke uitkomsten voor uitkeringsgerechtigden.

De complicaties zijn niet nieuw: ook oud-bestuursvoorzitter Maarten Camps wees eerder op elkaar bijtende regels rond arbeidsongeschiktheid, iets wat mede heeft bijgedragen aan achterstanden en de ontdekking van fouten in ongeveer 47.000 uitkeringen. Duveen erkent dat intern veel moet verbeteren maar benadrukt tevens dat structurele vereenvoudiging van wetgeving nodig is.

Als oplossing pleiten UWV en SVB al langer voor een jaarlijkse ‘onderhoudswet’ om stap-voor-stap vereenvoudigingen door te voeren; die aanpak is overgenomen in het coalitieakkoord van kabinet-Jetten. Duveen wil vooral meer eenduidigheid: helderere regels en eenvoudiger procedures moeten zowel uitvoerders als uitkeringsgerechtigden meer zekerheid geven, zodat mensen de mentale rust hebben om actief naar nieuw werk te gaan.