Van compliance door controle naar compliance by design

In dit artikel:

Michiel Hoogenboom van Cense en Peter Engering van Compliance Champs signaleren dat crypto-assets steeds verder doordringen in de financiële infrastructuur, onder meer via betalingen, settlement, tokenisatie en institutionele financiering. Sinds de invoering van MiCAR verschuift de discussie bij banken van de vraag óf zij iets met crypto doen naar hoe zij kunnen functioneren in een financieel systeem dat 24 uur per dag, zeven dagen per week draait.

Stablecoins en tokenized assets versnellen geldstromen en veranderen treasury, liquiditeitsbeheer en wholesale settlement. Traditionele banken zijn echter ingericht op kantooruren, batchverwerking en vertraagde settlement. Die vertraging bood compliance-afdelingen tijd voor controles, klantbeoordelingen en escalatie. In een directe, permanente financiële infrastructuur kunnen handmatige controles dat tempo niet meer bijhouden.

Automatisering en verantwoord toegepaste AI kunnen routinetaken overnemen, maar volgens de experts is vooral een architectonische verandering nodig. Met ‘compliance by design’ worden screening, regelgeving en monitoring vanaf het begin in de transactiestroom ingebouwd. Controles vinden dan plaats vóór of tijdens een transactie, regels worden in systemen verwerkt en toezicht beweegt met het asset mee, in plaats van achteraf te volgen.

Hoogenboom en Engering verwachten dat deze aanpak zich, net als privacy by design, ontwikkelt van goede praktijk tot een verwachting van toezichthouders en uiteindelijk mogelijk een wettelijke norm. Banken die vroeg beginnen, kunnen de overgang beheersbaar maken; instellingen die wachten, riskeren dure aanpassingen wanneer nieuwe technologie al diep in hun organisatie is verankerd.

De transitie draait volgens hen niet alleen om technologie, maar ook om betrouwbare data en goed opgeleide medewerkers. Banken moeten investeren in voortdurende training over AI, prompting, bronkritiek, privacy en veilig datagebruik. Specialistische leveranciers blijven nuttig, al kunnen banken hun kennis ook via overnames in huis halen. Begin jaren 2030 kunnen crypto-assets volgens Hoogenboom zo gewoon zijn dat consumenten nauwelijks onderscheid maken tussen fiatgeld en stablecoins. Om financiële criminaliteit terug te dringen, moet compliance daarom niet langer achteraf op de rem trappen, maar vanaf het ontwerp onderdeel zijn van de financiële infrastructuur.