Verandering van binnenuit

In dit artikel:

Als jonge marketeer werkte de auteur mee aan een ‘purpose’-werkgroep bij een bijna anderhalve eeuw oude multinational die vooral bier verkocht. De vraag was hoe het bedrijf méér kon betekenen voor samenleving en planeet, maar de ambities botsten met de praktijk: tijdens de coronapandemie werden purpose-projecten opgeschort toen de horeca dichtging en winstgevendheid onder druk kwam. Les uit die ervaring: als zorg voor mens en milieu niet verankerd is in het businessmodel, zakt het snel op de prioriteitenlijst ondanks oprechte betrokkenheid van medewerkers.

Die ervaring komt terug in de discussie rond de recente overstap van Donald Pols (voormalig directeur van Milieudefensie) naar Tata Steel, waar hij de duurzaamheidsafdeling gaat leiden. De stap leverde scherpe meningen op — van ‘verrader’ tot ‘held’ — en roept fundamentele vragen op. Verandering bij vervuilende bedrijven blijkt vaak juist het gevolg van druk van buitenaf (rechtszaken, regelgeving, georganiseerde omwonenden), niet alleen van goedbedoelde initiatieven van binnenuit. Bovendien garandeert een plek aan de directietafel geen beslissende macht: duurzaamheidsafdelingen die op korte termijn kosten opleveren, hebben zelden het laatste woord.

Tegelijkertijd is het te simpel om Pols weg te zetten als verrader; zijn inzet voor het klimaat hoeft niet verdwenen te zijn, maar kan verstrengeld raken in interne machtsspelletjes — zeker nu hij ook verantwoordelijk wordt voor communicatie en corporate affairs, functies die het imago van Tata bepalen. De schrijver sluit met een oproep: klimaatactivisten, juristen en belangenorganisaties moeten doorgaan met externe druk. Bedrijfsmoraal en communicatie inzetten voor verandering helpt, maar zonder buitenstaanders die blijven aandringen blijft transformatie kwetsbaar en vaak symbolisch.