Vergeet 'begrotingsdiscipline': recordstaatschuld blijft — McGeever
In dit artikel:
Jamie McGeever (Reuters, Orlando, 27 april) waarschuwt dat de hoge overheidsschulden in de ontwikkelde wereld waarschijnlijk niet zullen dalen, ondanks oproepen van instellingen als het IMF tot begrotingsdiscipline. De reden: geopolitieke spanningen, een hernieuwde race om technologische voorsprong, stijgende defensie-uitgaven en een terugkeer van industrieel beleid maken bezuinigingen politiek en economisch onwaarschijnlijk.
Wat speelt: de overheidsschulden zijn, buiten de uitzonderingen van 2020, op niveaus die decennia niet zijn gezien — in sommige landen zelfs sinds de Tweede Wereldoorlog niet. Tegelijk stellen beleidsmakers en regeringen zich agressiever op om technologie-, energie-, defensie- en toeleveringszekerheid te verzekeren. Dat vertaalt zich in grote fiscale pakketten en gerichte steunmaatregelen. Voorbeelden uit de tekst: NAVO-bondgenoten mikken op fors hogere defensie-uitgaven (doel 5% bbp tegen 2035), China voert omvangrijk industrieel beleid (circa 4% bbp), Japan kondigde een historisch fiscaal pakket aan en de VS hebben al een aanzienlijk tekort (ongeveer 6% van het bbp, mogelijk oplopend tot 7% volgens het CBO).
Waarom dit relevant is: in combinatie met vergrijzing en structurele behoeften kan dit leiden tot hogere inflatie en wat McGeever noemt: fiscale dominantie — situaties waarin begrotingsdruk het monetair beleid beïnvloedt. Dat maakt het lastiger voor toezichthouders en centrale banken om onafhankelijk te handelen en vergroot het risico op blijvend hogere prijzen.
Hoe markten reageren: sommige strateegenteams (BNP Paribas) vinden dat fiscale risico’s onderschat worden, maar veel beleggers lijken bereid die risico’s te nemen omdat ruimhartig fiscaal beleid economische activiteit en bepaalde sectoren kan stimuleren. Lage reële rentes (in de VS rond 0,5%) gecombineerd met positieve reële groei (IMF verwacht ~2,3% dit jaar) maken het mogelijk dat schuldniveaus tijdelijk houdbaar blijven — de schulddruk kan deels “weginflateren” zolang groei de reële rente overtreft. Dat biedt een aantrekkelijke achtergrond voor risicovolle activa en grondstoffen, met name energie. Omgekeerd blijft het vooruitzicht voor obligaties ongunstig als inflatie aanhoudt.
Strategische consequenties: beleggers en beleidsmakers zullen vaker kiezen voor staatsgestuurde of -gecoördineerde industriële interventies en “nationale kampioenen”. McGeever wijst op het voorbeeld van de Amerikaanse regering die een belang nam in Intel; aandelen stegen sterk en illustreerden hoe overheidsparticipatie marktaandelen kan beïnvloeden. Daarmee is het traditionele taboe op directe overheidsinterventie in bedrijven aan het vervagen.
Slotopmerking: de auteur concludeert dat conventionele oproepen tot begrotingsdiscipline weinig kans van slagen hebben zolang landen prioriteit geven aan strategische autonomie, defensie en technologische concurrentie. De column bevat persoonlijke analyses van de auteur.