Versneld goedgekeurde energiecentrales voeden AI-boom, met weinig publieke controle

In dit artikel:

Vanuit haar woonkamer zag kinderopvanghoudster Breanne Kidd voorheen velden; sinds dit jaar kijkt ze uit op kranen en staal omdat arbeiders een datacenter van Meta in Bowling Green (Ohio) bouwen — en vlak daartegenover rijst zonder veel waarschuwing een grote aardgascentrale op die dat datacenter van stroom moet voorzien. "Ik woon naast een bedreiging," zegt Kidd over de nabijheid van het Apollo Generating Station.

Reuters vond dat dit geen incident is maar onderdeel van een snelle, landelijke trend: ontwikkelaars bouwen in hoog tempo “off‑grid” energiecentrales die uitsluitend één datacenter voeden. Volgens gegevens van onderzoeksbureau Cleanview zijn er minstens 57 van zulke projecten voorgesteld of in aanbouw in de VS, met een gezamenlijke capaciteit van circa 73.000 MW — genoeg voor tientallen miljoenen huishoudens. Sommige projecten werden binnen weken of maanden goedgekeurd en deels al in bedrijf, zoals SpaceX’s xAI‑installatie bij Memphis en een faciliteit die Vantage Data Centers in Ashburn, Virginia bedient.

Karakteristiek voor deze projecten is dat ze vaak buiten het reguliere net opereren, waardoor ontwikkelaars meenemen dat veel van de normale procedures — uitgebreide milieueffectstudies, jarenlange vergunningstrajecten en openbare hoorzittingen — niet hoeven te gelden. In enkele gevallen werden plannen via dochtermaatschappijen of projectnamen (bijvoorbeeld Liames LLC of "Project Accordion") ingediend, of vertrouwelijkheidsovereenkomsten gebruikt, waardoor bewoners en lokale besturen lange tijd buiten spel stonden. Bij het Apollo‑project werd de vergunning door de Ohio Power Siting Board op 3 februari goedgekeurd, minder dan drie maanden na indiening; de concept‑luchtvergunning was pas openbaar in maart, nadat de bouw al begonnen was.

Critici en onderzoekers waarschuwen voor gezondheids- en milieueffecten: de meeste installaties stoken aardgas en produceren stikstofoxiden en fijnstof die luchtwegen aantasten, naast CO2. Michael Cork (Harvard) noemt de trend een van de grootste onbekende risico’s voor luchtkwaliteit in het land. Lokale bewoners en bestuurders maken zich zorgen over veiligheid, noodprocedures en mogelijke cumulatieve effecten als meerdere centrales in één regio verschijnen.

Bevorderend werkt politiek en regelgeving: staatswetten — onder andere in Ohio — versnellen procedures (Ohio maakte vorig jaar een route die 45 dagen voor goedkeuring toestaat zonder hoorzitting) en federale beleidsvoornemens zetten in op snelle uitrol van AI‑infrastructuur. Sommige staten hebben daarnaast regels aangenomen die openbaarmaking beperken of lokale tegenstand bemoeilijken. Voor ontwikkelaars en techbedrijven is de motivatie duidelijk: zekerheid over capaciteit om snel uit te breiden zonder de consumentenstroomprijzen te belasten.

Bedrijven en brancheclubs benadrukken naleving van voorschriften en verantwoordelijkheidsclaims; Microsoft kondigde in maart aan minder geheimhoudingsafspraken te gebruiken na kritiek. Maar voor veel gemeenschappen blijft gebrek aan transparantie en snelle besluitvorming een bron van onbehagen: lokale bestuurders klagen dat cruciale technische en veiligheidsgegevens ontbreken en bewoners voelen zich niet gehoord terwijl grote energieprojecten vlakbij verschijnen.