Vertrekkend CNV-voorzitter Piet Fortuin: 'Het is net een slechte western: wie knippert het eerst?' 

In dit artikel:

CNV-voorzitter Piet Fortuin zit in een harde confrontatie met het nieuwe kabinet (D66, VVD, CDA) over geplande bezuinigingen op de sociale zekerheid. De ruzie escaleerde direct na een kennismakingsbezoek aan het Catshuis – waarbij Fortuin bovendien bij een aanrijding betrokken raakte, een beeld dat hij zelf niet oncharmant vond – en sindsdien is het contact met ministers Hans Vijlbrief (SZW) en Thierry Aartsen (Werk & Participatie) vrijwel verbroken. Behalve korte videoboodschappen bij zijn afscheidsreceptie is er volgens Fortuin geen echte dialoog gevoerd.

De aanleiding is het coalitiepakket waarmee de regering ongeveer €6,5 miljard wil besparen: onder meer verlaging van uitkeringen voor zwangerschaps- en ouderschapsverlof, halvering van de WW-duur en ingrepen in arbeidsongeschiktheids- en werkloosheidsuitkeringen. De vakbonden voelen zich niet betrokken bij deze keuzes en noemen het akkoord een puur financieel rekensommetje zonder maatschappelijk draagvlak. Ook in de Tweede Kamer is er breed verzet, van links tot rechts, tegen meerdere voorstellen uit het akkoord. Premier Rob Jetten erkende een “valse start”, en een aangekondigde bevriezing van de versnelling van de AOW-leeftijd overtuigt de bonden niet.

CNV, samen met FNV en VCP, heeft verklaard niet aan tafel te gaan zolang de plannen niet van tafel zijn. Binnen de polder zijn overlegkanalen rond onderwerpen die met het coalitieakkoord samenhangen (SER, Stichting van de Arbeid) op slot gezet; andere overlegpunten met werkgevers blijven volgens Fortuin wel doorlopen. Fortuin: “Dit vraagt echt om een reset.” Hij verwacht dat het kabinet voor Prinsjesdag zal moeten bezien of het akkoord moet worden bijgesteld.

Achter de retoriek schuilen concrete dreigingen: CNV bereidt samen met advocaten een formeel ultimatum voor, een noodzakelijke stap voordat stakingen juridisch mogelijk zijn. In een ludiek filmpje wordt getoond hoe vakbondsleden het Malieveld gereedmaken, maar Fortuin benadrukt dat de toon niet afdoet aan de ernst. Hoewel CNV normaal bekendstaat als overleggezinder dan FNV en het principe van samenwerking binnen bedrijven hooghoudt, is de woede onder leden in veel sectoren groot; staken is voor CNV’ers geen eerste keus, “maar als ze het doen, doen ze het met overtuiging.”

Fortuin erkent dat het stelsel rond arbeidsongeschiktheid uit de hand loopt en dat CNV daar eerder voor heeft gewaarschuwd. Zijn kritiek op het kabinet is vooral dat er al miljarden zijn ingeboekt zonder dat eerst serieus naar investeringen of alternatieve stelsels is gekeken. Hij onderscheidt het huidige beleid van eerdere trajecten waarbij er wel ruimte was voor discussie en financiering van verbeteringen.

Persoonlijk staat Fortuin op een keerpunt: na veertig jaar in de polder en ruim drie jaar als CNV-voorzitter draagt hij per 31 maart het voorzitterschap over aan Hans van den Heuvel (LTO). Onder Fortuins leiding werd de interne fusie afgerond tot één CNV, kwam politiebond ACP erbij en groeide het ledental licht naar iets boven een kwart miljoen. Hij vertrekt tevreden over de organisatie maar met bezorgdheid over de politieke ontwikkelingen en zonder de wens zijn opvolger te belasten met advies: na 31 maart zal hij zich niet meer met CNV-zaken bemoeien.

Kortom: er is op dit moment een impasse tussen vakbonden en kabinet over grote ingrepen in de sociale zekerheid. CNV, FNV en VCP bereiden juridische stappen en mobilisatie voor, en geven aan pas terug te keren aan de onderhandelingstafel als het kabinet zijn plannen heroverweegt of intrekt.