Vijfduizend studenten hebben een ton studieschuld: 'Ik zou het zo weer doen'

In dit artikel:

Bijna vijfduizend Nederlanders hebben een studieschuld van minstens 100.000 euro, blijkt uit recente cijfers van het CBS. Het gaat vooral om studenten uit de zogenoemde pechgeneratie: zij begonnen na de afschaffing van de basisbeurs in 2015 aan hun studie en moesten daardoor vaker lenen. Sinds 2023 is de basisbeurs teruggekeerd.

De 28-jarige Sam, die rechten studeerde in Groningen, leende ruim zes jaar gemiddeld 1.300 euro per maand. Hij kon zich daardoor volledig op zijn studie richten, had weinig financiële stress en kon zelfs sparen en beleggen. Inmiddels werkt hij als advocaat en verwacht hij zijn schuld te kunnen aflossen. Wel beperkt de schuld zijn mogelijkheden op de woningmarkt. Ook valt de rente hoger uit dan hij aanvankelijk dacht.

Volgens CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen is de groei van het aantal mensen met een schuld boven een ton een na-ijleffect van het leenstelsel. Zo’n schuld ontstaat alleen wanneer iemand langdurig en veel leent: zeven jaar lang 1.250 euro per maand is bijvoorbeeld al genoeg om boven de 100.000 euro uit te komen. De omvang van deze groep zal naar verwachting op termijn weer afnemen.

De gevolgen verschillen sterk per student. Kinderen van vermogende ouders krijgen vaak financiële steun en bouwen daardoor minder schuld op. Studenten zonder die steun, eerstegeneratiestudenten en mensen met ADHD of een chronische ziekte lopen juist meer risico. Zij studeren vaker langer of stoppen vaker zonder diploma. Zonder diploma ontbreekt het extra inkomen waarmee de lening kan worden terugbetaald, terwijl de schuld wel blijft bestaan.

Econoom Bas Jacobs noemt een ton op zichzelf beheersbaar voor afgestudeerden met een hbo- of wo-diploma, omdat zij gedurende hun loopbaan gemiddeld aanzienlijk meer verdienen. Toch kan de schuld de toegang tot een koopwoning bemoeilijken. Banken trekken de maandelijkse aflossing af van het inkomen bij het berekenen van de maximale hypotheek. Volgens het Nibud dreigt daardoor een kloof tussen mensen die zonder schuld vermogen opbouwen via een koopwoning en mensen met hoge schulden die in een huurwoning blijven.

Daar komt een hogere rente bij. Voor leningen waarvan de rentevaste periode afloopt, verhoogt DUO de rente per 1 januari van 2,33 naar 2,70 procent bij een terugbetalingstermijn van 35 jaar. Bij vijftien jaar stijgt die van 2,29 naar 3,28 procent. Voor iemand met een schuld van 100.000 euro kan dat in het zwaarste scenario ruim 80 euro extra rente per maand betekenen. Sam heeft geen spijt van zijn lening, maar voelt zich misleid omdat de overheid die aanvankelijk als vrijwel kosteloos presenteerde.