Von der Leyen maakt de staat op

In dit artikel:

De Europese Unie staat voor een belangrijke politieke week. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen spreekt woensdag in Straatsburg haar jaarlijkse State of the Union uit. Zij zal waarschijnlijk de prestaties van de Europese Commissie benadrukken en nieuwe plannen presenteren, maar de omstandigheden zijn volgens critici weinig rooskleurig. Zij wijzen onder meer op droogte, Russische droneaanvallen, spanningen rond Ceuta en de recente renteverhoging van de Europese Centrale Bank.

Tegelijkertijd probeert António Costa, voorzitter van de Europese Raad, steun te verzamelen voor de volgende meerjarenbegroting. Tijdens zijn Tour des Capitales bezoekt hij negentien hoofdsteden en regeringsleiders, onder wie Giorgia Meloni, Emmanuel Macron, Bart De Wever en Micheál Martin. De onderhandelingen draaien niet alleen om de omvang en verdeling van de begroting, maar vooral om de vraag of de EU eigen inkomsten moet krijgen. Lidstaten willen minder bijdragen, terwijl er juist meer geld nodig is voor defensie, veiligheid en concurrentiekracht.

Vooralsnog lijken alleen een CO₂-heffing op geïmporteerde goederen, het zogenoemde CBAM, en een heffing op elektronisch afval voldoende steun te hebben. Die zouden samen ongeveer 20 miljard euro per jaar opleveren. Een Europese tabaks- of winstbelasting voor bedrijven maakt weinig kans. De lidstaten willen vóór de Franse verkiezingen van volgend jaar tot een akkoord komen, uit vrees dat een eurosceptische verkiezingswinst in Frankrijk de Europese samenwerking verder bemoeilijkt. De Ierse EU-voorzitterschap zal voor de Europese Raad van 15 en 16 oktober nieuwe voorstellen voor eigen inkomsten presenteren. Premier Rob Jetten spreekt Costa pas op 9 oktober.

Ook de begrafenis van de Bosnisch-Servische oorlogsmisdadiger Ratko Mladić leidde tot spanningen. Hoewel Servië officieel geen staatsbegrafenis organiseerde, woonden verschillende regeringsfunctionarissen de plechtigheid bij. Von der Leyen en Costa noemden die steunbetuigingen strijdig met de Europese waarden en met Servië’s ambities om lid te worden van de EU. Nederland werkte bovendien niet mee aan het gewenste ceremoniële transport van Mladićs lichaam naar Belgrado; de kist werd uiteindelijk door militairen uit een vliegtuig gedragen.

Ierland, dat tot 1 januari EU-voorzitter is, heeft ondertussen een lange lijst prioriteiten. Daarop staan onder meer de integratie van de Europese kapitaalmarkten, EU Inc. als vereenvoudigd regime voor start-ups, betere grensoverschrijdende energienetten, de digitale euro, de meerjarenbegroting en hervorming van het emissiehandelssysteem. Omdat veel dossiers ingewikkeld zijn en nog politieke overeenstemming vergen, is het onzeker hoeveel ervan vóór het einde van het jaar worden afgerond.

Verder presenteert de Commissie dinsdag voorstellen voor digitale en sociale bescherming, waaronder onlineveiligheid voor kinderen, een Europese Sociale Zekerheidspas en maatregelen voor eerlijkere arbeidsmobiliteit. Ook staan bijeenkomsten over bankencrises, de internationale rol van Europa, de Zweedse verkiezingen en de concurrentie met China op de agenda. Het FD organiseert daarnaast een essaywedstrijd voor jongeren tot 28 jaar over de toekomstige bestemming van Europa; inzenden kan tot 16 oktober.