Voor Steve Jobs was NeXT de basis voor zijn verbluffende comeback bij Apple

In dit artikel:

Vijftien jaar na het overlijden van Steve Jobs komt er een nieuwe biografie over hem uit: Geoffrey Cain zet in Steve Jobs in Exile de schijnwerper op Jobs’ tussenperiode bij NeXT, de onderneming die hij in 1985 oprichtte nadat hij bij Apple was weggestuurd. Cain betoogt dat die jaren bepalend waren voor Jobs’ latere succes, en wijdt ruim vierhonderd pagina’s aan technologie, designambities en mislukkingen die vaak onderbelicht bleven.

Waar Walter Isaacsons standaardbiografie met Jobs’ medewerking al het leven en werk van de Apple-oprichter vastlegde, richt Cain zich specifiek op NeXT. Hij baseert zich sterk op Dan’l Lewin — medeoprichter van NeXT en auteur van het voorwoord — en leunt na Lewins vertrek meer op andere journalisten en archieven zoals het Computer History Museum. De kern van Cain’s verhaal: Jobs wilde een technisch en esthetisch superieure computer maken voor onderwijsinstellingen, met een opvallend zwart magnesiumontwerp, high-end componenten en een indrukwekkend fabriek- en kantoordecor met marmer en een zwevende trap. Zijn perfectionisme en veeleisende stijl creëerden zowel innovatieve producten als interne spanningen.

Commercieel faalde de NeXTcube: te duur door uit de hand lopende kosten en door Jobs’ ronduit afstotende houding tegenover potentiële klanten en investeerders. Cain belicht ook gemiste strategische kansen — bijvoorbeeld de mogelijkheid om besturingssoftware te licenseren aan grote spelers zoals IBM of om overheidsorganisaties als klant te winnen — die door Jobs’ gedrag onbenut bleven. Een illustratie hiervan is de mislukte samenwerking met investeerder Ross Perot, die ontmoedigd vertrok.

Technisch leverde NeXT wél blijvende bijdragen: Tim Berners-Lee ontwikkelde het eerste web op een NeXT-machine, de software WebObjects werd een vroege bouwsteen voor e-commerce (onder meer gebruikt door Dell), en er waren experimenten met spraakherkenning die later aan Siri deden denken. Cain concludeert dat deze leerschool Jobs niet alleen technisch slimmer maakte, maar ook zijn leiderschapsstijl verzachtte — kwaliteiten die hem in staat stelden Apple na de overname van NeXT in 1997 opnieuw tot bloei te brengen.

Korter: de recensent ziet Cain’s boek als een waardevolle aanvulling op de bestaande Jobs-literatuur doordat het de cruciale, ambiguë NeXT-jaren nauwkeurig belicht — een periode vol esthetische durf, technologische vernieuwing en kostbare misstappen die uiteindelijk bijdroegen aan Jobs’ wederopstanding.

Verder in de boekenrubriek kortere vermeldingen: Willem de Bruin duikt in de Nederlandse spoorweggeschiedenis en marktwerking (Ontspoord); Maarten Hidskes behandelt kapitein Raymond Westerling en de vroege Binnenlandse Veiligheidsdienst (De staatsgreep); Marcel Hulspas schetst Europa’s lange, onwaarschijnlijke weg naar samenwerkingsvormen (Wij, Europeanen); en Alexander Stubb pleit voor waardengedreven realisme in de nieuwe wereldorde (Driehoek van macht).