Waarom Pride wel aansloeg in Nederland en Waterloodag niet

woensdag, 18 november 2026 (06:19) - Het Financieele Dagblad

In dit artikel:

De auteur onderzoekt hoe tradities ontstaan en verdwijnen. Als voorbeeld noemt hij Driekoningen: in zijn jeugd gingen kinderen op 6 januari met kroontjes langs de deuren voor snoep, maar al enkele jaren later was het gebruik vrijwel verdwenen. Waarom dat gebeurt, blijft onduidelijk. Ouders geven een traditie mogelijk niet meer door, media besteden er geen aandacht meer aan of er zijn simpelweg te weinig deelnemers om het gebruik in stand te houden. Ook regionale verschillen, zoals tussen Driekoningen en Sint-Maarten, laten zien dat tradities vanzelfsprekend lijken zolang ze nog bestaan, maar vaak een willekeurige oorsprong hebben.

Daartegenover staat de poging om Halloween in Nederland te introduceren. Winkeliers promoten het feest vanwege de verkoop van snoep, verkleedkleding en decoratie, maar kinderen gaan nog nauwelijks langs de deuren. Daarvoor moeten zowel kinderen als buren het initiatief nemen: de een moet aanbellen, de ander moet snoep inslaan. Volgens de auteur kan trick-or-treating over tien jaar ingeburgerd zijn, maar is het onduidelijk wie het startschot geeft.

De aanleiding voor zijn beschouwing is een verzoek van FD Persoonlijk om nieuwe feestelijke tradities voor de komende vijftig jaar te bedenken. Daarbij spelen maatschappelijke veranderingen en beperkingen een rol, zoals een mogelijk vuurwerkverbod, alcoholvrij vieren en strengere regels rond kerstboomverbrandingen. De centrale vraag is of een traditie bewust kan worden ingevoerd of alleen van onderaf, spontaan, kan groeien.

De auteur concludeert dat beide mogelijkheden bestaan. Pride Amsterdam werd vanaf 1996 doelbewust georganiseerd en groeide uit tot een vaste traditie, terwijl initiatieven als Waterloodag en de Dag van de Arbeid nooit breed aansloegen. Ook religies hebben volgens hem nieuwe feesten vaak succesvol gekoppeld aan oudere, bestaande gebruiken. Dat proces heet syncretisme.

Vervolgens presenteert hij op satirische wijze vijf nieuwe Nederlandse feestdagen. Zo stelt hij het Kwetsfestijn voor, waarop Nederlanders 24 uur lang vrijuit mogen spotten en beledigen. Pinksteren, waarvan veel mensen de betekenis niet meer kennen, kan volgens hem eveneens worden vervangen. Verder bedenkt hij een feestdag ter ere van schrijver en columnist Joris van Os, met een vrije dag en gratis bier voor kinderen. Tot slot noemt hij een religieus getinte, gezellige feestdag waarop mensen onder eten en drinken stilstaan bij de boodschap om de vijand lief te hebben. De voorstellen zijn vooral bedoeld als ironisch commentaar op de manier waarop tradities, maatschappelijke gevoeligheden en commerciƫle belangen ontstaan en veranderen.

BEKIJK OOK:

Vandaag Inside: Albert Verlinde haalt uit naar Henri Bontenbal: 'Dan steek je een mes in je eigen coalitie!'