Wanneer wordt een schoonheidsideaal voor jongens, zoals bij looksmaxxing, dwingend?

In dit artikel:

Cosmetisch arts Tom Decates en socioloog Luuc Brans bespreken de opkomst van looksmaxxing, een onlinecultuur waarin vooral jonge mannen proberen hun uiterlijk te verbeteren om meer kansen, erkenning of zelfvertrouwen te krijgen. Dat kan gaan om sporten, diëten en huidverzorging, maar ook om cosmetische ingrepen en gevaarlijke middelen die via illegale platforms worden gekocht.

Decates verzet zich tegen het idee dat een medische of culturele elite bepaalt welke uiterlijke voorkeuren legitiem zijn. Volgens hem kan ‘soft looksmaxxing’ jongeren zelfs aanzetten tot gezonder gedrag, zoals sporten en beter eten. Tegelijk ziet hij in zijn praktijk dat onzekerheid over het uiterlijk vaak samenhangt met pesten, psychische problemen en een gebrek aan erkenning.

Brans vindt de term looksmaxxing echter niet onschuldig. Het begrip komt volgens hem uit radicale onlinegemeenschappen en leidt gebruikers via sociale media geregeld naar steeds extremere en misogynere content. Onderzoek laat volgens hem zien dat het aandeel vrouwonvriendelijke berichten sterk toeneemt wanneer op zulke termen wordt gezocht. De bredere manosfeer, waarin antifeministische en traditionele opvattingen over mannelijkheid circuleren, zou volgens onderwijsprofessionals ook in de klas invloed krijgen. Veel jongeren zouden daardoor sterker gericht raken op fitness, traditionele genderrollen en homo- en transfobe uitingen.

Volgens Brans is looksmaxxing niet alleen een individuele keuze, maar ook verbonden met ideologie en macht. Schoonheidsnormen kunnen zo vanzelfsprekend worden dat mensen niet meer zien wie ze bepaalt. Jongens die eraan proberen te voldoen, kunnen er tegelijk onder lijden en de norm verder versterken. In radicalere onlinekringen wordt looksmaxxing bovendien gezien als een reactie op de emancipatie van vrouwen en de MeToo-beweging.

Die analyse brengt Decates aan het twijfelen. Hij onderzoekt complicaties van cosmetische behandelingen, behandelt patiënten bij wie ingrepen zijn misgegaan en waarschuwt voor risico’s, maar injecteert zelf ook botox en fillers. Hij ervaart dat werk als creatief en ziet dat patiënten er gelukkig van kunnen worden. Tegelijk vraagt hij zich af of hij met die behandelingen schoonheidsnormen in stand houdt die mensen het gevoel geven dat ze moeten veranderen om erbij te horen.

Brans benadrukt dat hij individuele behandelingen niet wil verbieden of automatisch afwijzen. Zijn zorg gaat vooral over de maatschappelijke gevolgen van schoonheidsidealen. Volgens hem blijven uiterlijke keuzes persoonlijk, maar worden ze ook een machtskwestie zodra ze bepalen wie zich geaccepteerd voelt of maatschappelijke kansen denkt te krijgen.