Wat mag migraine de samenleving kosten? 'De ziekte raakt vooral mensen in de productiefste fase van hun leven'

In dit artikel:

Migraine is een neurologische aandoening die op de werkvloer vaak wordt onderschat. Omdat de ziekte onzichtbaar is en nog geregeld wordt gezien als gewone hoofdpijn of een excuus, voelen veel patiënten zich genoodzaakt toch te werken. Ellen, die in een financiële functie in de zorg werkte, meldde zich uiteindelijk ziek toen aanvallen, misselijkheid en verminderde productiviteit niet langer te combineren waren met haar werk. Volgens haar hielden werkgever en bedrijfsarts zich vooral bezig met snelle re-integratie, in plaats van met de vraag welke ondersteuning zij nodig had.

De maatschappelijke en economische gevolgen zijn aanzienlijk. SEO Economisch Onderzoek berekende in 2021 in opdracht van Hoofdpijnnet dat migraine Nederland jaarlijks 2,3 tot 4,2 miljard euro kost door ziekteverzuim en lagere productiviteit. Patiënten missen gemiddeld drie tot zes werkdagen per jaar en zijn daarnaast op vier tot tien andere dagen minder productief. De berekening omvat niet de zorgkosten, persoonlijke ziektelast en mensen die door migraine helemaal niet meer kunnen werken, waardoor de werkelijke schade waarschijnlijk hoger ligt.

Hoogleraar neurologie Gisela Terwindt en Nelleke Cools van Hoofdpijnnet benadrukken dat migraine een hersenziekte is, geen simpele stressreactie. Aanvallen kunnen gepaard gaan met aura’s, lichtflitsen en gezichtsveldverlies en worden veroorzaakt door complexe neurologische processen. Schaamte en schuldgevoel zorgen er juist voor dat mensen hun klachten verbergen en te lang doorgaan, met het risico op langdurige uitval, baanverlies en arbeidsongeschiktheid.

Een deel van de schade kan volgens de deskundigen worden beperkt door betere behandeling. Preventieve therapie werd in 2013 slechts bij 13 procent van de Nederlandse migrainepatiënten toegepast; inmiddels zijn ook nieuwe middelen, zoals CGRP-remmers, beschikbaar. De vergoeding daarvan komt echter moeizaam op gang. Zorgverzekeraars kijken vooral naar de medische kosten, terwijl de baten van minder verzuim en hogere productiviteit vooral bij werkgevers en de samenleving terechtkomen.

Daarnaast is meer kennis nodig bij werkgevers, bedrijfsartsen en verzekeringsartsen. Hoofdpijnnet werkt daarom aan betere samenwerking en scholing. In Leiden wordt ook onderzoek gedaan naar een persoonlijk voorspellingsmodel, waarbij onder meer hoofdpijndagboeken, smartphonegedrag en EEG-metingen kunnen helpen om aanvallen vooraf te herkennen en behandeling gerichter in te zetten.

Volgens Terwindt, Cools en Ellen moet migraine niet alleen als individueel gezondheidsprobleem worden bekeken, maar ook als arbeidsmarkt- en economisch vraagstuk. Meer begrip en ruimte op de werkvloer kunnen onnodige uitval voorkomen. Ellen vond uiteindelijk steun bij een leidinggevende die zelf migraine had en leerde haar verantwoordelijkheidsgevoel beter te combineren met luisteren naar haar lichaam.