Welkom in het tijdperk van financiële suikerspin

In dit artikel:

De wereldeconomie groeit steeds meer “op papier” dan in de echte economie, betoogt Gillian Tett in de Financial Times. Volgens haar en cijfers van McKinsey is de wereldwijde rijkdom sinds 2000 veel sneller gegroeid dan het bbp, vooral door stijgende aandelenkoersen en andere financiële waarderingen.

In 2025 bedroeg de totale wereldbalans van activa, schulden en vermogen circa 1,8 biljard dollar, tegenover een mondiaal bbp van ongeveer 117 biljoen dollar. Daarvan bestond ongeveer 620 biljoen dollar uit reële activa zoals vastgoed, infrastructuur en machines, en 550 biljoen dollar uit financiële activa zoals aandelen, obligaties en leningen. Het opvallendste verschil is dat huishoudens wereldwijd veel rijker zijn geworden zonder dat de productieve economie in hetzelfde tempo meegroeit.

Waar vroeger vooral huizenprijzen de vermogensgroei aanjoegen, komen de winsten nu vooral uit aandelenmarkten. In 2025 kwam volgens McKinsey 57 procent van de vermogensgroei uit stijgende beurskoersen, vooral in de Verenigde Staten. Dat maakt huishoudens en de consumptie gevoeliger voor schommelingen op de financiële markten, zeker nu ook AI-aandelen een belangrijke rol spelen.

Voor de VS is die afhankelijkheid extra groot: de waarde van Amerikaanse activa is inmiddels ongeveer 3,7 keer het bbp. Dat kan alleen houdbaar blijken als AI niet alleen hogere beurskoersen oplevert, maar ook echte productiviteitsgroei, winst en economische expansie. Tegelijk is de kwetsbaarheid verschoven: huishoudschulden zijn gedaald sinds 2008, maar overheidsschulden zijn in de VS, Japan en Europa sterk opgelopen, terwijl bedrijfsleningen in China toenemen. Daardoor blijft de wereldwijde economie gevoelig voor hogere rentes en dalende waarderingen.