Wereldbank-bestuurder Aki Nishio: 'Veel ontwikkelingshulp bestaat uit muggenprikprojectjes'

In dit artikel:

Het kabinet-Schoof had in 2024 de grootste bezuiniging ooit op ontwikkelingssamenwerking aangekondigd, maar ondanks die context kreeg Aki Nishio, vicepresident van de Wereldbank, de opdracht om bij Nederland $1 miljard op te halen voor de International Development Association (IDA) — het concessionele fonds voor de armste landen. Minister van Financiën Eelco Heinen belde uiteindelijk €935 miljoen toe, het hoogste Nederlandse bedrag ooit voor dit doel. In totaal werd ongeveer $24 miljard voor IDA opgehaald; met de hefboomwerking van de Wereldbank kan dit veel grotere investeringen ontketenen.

Het geld wordt gebruikt voor niet-commerciële, publieke investeringen zoals wegen, scholen en zonne-energieprojecten in landen als Nepal, Nicaragua en Zambia. Circa 70% van de middelen gaat naar Sub-Sahara-Afrika, waar volgens de Wereldbank de komende jaren enorme aantallen banen nodig zijn: hoewel de regio naar schatting 420 miljoen banen zal creëren door economische groei, stromen er 1,2 miljard jonge mensen de arbeidsmarkt binnen. Zonder voldoende werkgelegenheid dreigt sociale onrust en migratiedruk, reden waarom IDA nadrukkelijk inzet op banencreatie en economische ontwikkeling als stabiliserende krachten.

Nishio is momenteel in Nederland om met beleidsmakers te spreken, banden met stichtingen aan te halen en les te geven in Leiden. Hij benadrukt dat IDA schaal en efficiëntie biedt: met iedere euro overheidsgelden kan de Wereldbank naar eigen zeggen vier euro uitlenen. Daardoor financiert IDA grotere projecten (miljoenen tot honderden miljoenen dollars) in plaats van talloze zeer kleine initiatieven, die hij omschrijft als inefficiënt en te versnipperd.

Beleidmatig werkt IDA met prikkels: landen die hervormingen doorvoeren — betere belastinginning, snellere vergunningverlening — komen in aanmerking voor meer middelen. Tegelijk bestaan regels om te voorkomen dat landen hun schuldenproblematiek verergeren: wie al veel op de markt leent, krijgt minder of duurder toegang tot IDA-gelden. Voor de allerarmsten is lenen op de markt vaak onbetaalbaar door hoge rentes; IDA biedt daarom concessionele financiering en kan risico’s delen om private investeerders te winnen voor projecten in risicovolle omgevingen.

Nishio wijst ook op een trend waarbij voormalige IDA-begunstigden zelf donor-rollen aannemen (bijvoorbeeld Armenië, Kroatië). De Wereldbank profileert zich als uitvoerend en financierend instituut in plaats van een loutere gesprekspartner: recent haalde de organisatie $24 miljard op, wat door hefboomwerking volgens Nishio kan uitmonden in ongeveer $100 miljard aan investeringen in een paar jaar. In 2027 zal opnieuw geld moeten worden geworven voor de volgende IDA-ronde.