Wordt Nederland te preuts met de nieuwe richtlijnen voor het fotograferen van sportvrouwen?

In dit artikel:

Nederland gold lange tijd als tolerant tegenover bloot en seksualiteit, maar volgens oud-sprinter Lisanne de Witte en cultuurhistoricus Inger Leemans neemt de zichtbaarheid van het lichaam af. Minder mensen zwemmen of zonnen topless, jongeren douchen vaker met ondergoed aan en publieke discussies over seksuele voorlichting en bloot zijn feller geworden.

Nieuwe Europese camerarichtlijnen voor sportuitzendingen moeten vrouwelijke atleten deze zomer beschermen tegen onnodig geseksualiseerde beelden. Close-ups van billen en borsten, slow motion vanuit suggestieve hoeken en beelden tussen de benen moeten worden vermeden. De Witte, die onlangs stopte als atleet, steunt de regels. Tijdens haar carrière was ze niet alleen met haar prestaties bezig, maar ook met de vraag hoe ze door camera’s in beeld werd gebracht. Ze vreesde dat beelden wereldwijd zouden worden verspreid en online misbruikt.

Volgens Leemans betekenen de richtlijnen geen verpreutsing. Nederland heeft volgens haar juist te maken met vergaande seksualisering: media, reclame en sociale platforms leggen sterk de nadruk op uiterlijk, terwijl beelden met kunstmatige intelligentie eenvoudig tot seksueel materiaal kunnen worden bewerkt. Vrouwen willen zich daartegen beschermen, zonder dat ze seksualiteit of bloot als iets vies beschouwen. De Witte wijst erop dat sportkleding vaak prestatie- en sponsorgerelateerd is. Atleten kiezen niet volledig zelf voor strakke of doorschijnende kleding, maar krijgen vervolgens wel te horen dat ze seksuele aandacht zouden uitlokken.

De digitale verspreiding en manipulatie van beelden hebben volgens beide gesprekspartners de verhouding tussen zelfbeeld en publieke beeldvorming veranderd. Waar vrouwen vroeger zelf de controle hadden over een beperkt aantal foto’s, kunnen beelden nu jarenlang online blijven circuleren. Dat maakt vooral vrouwen voorzichtiger. Tegelijkertijd merkt Leemans op dat het natuurlijke, niet-seksuele naakte lichaam steeds minder zichtbaar wordt. Ze vreest dat bescherming tegen seksualisering kan omslaan in een samenleving waarin bloot en seks niet meer bespreekbaar zijn.

Daarom pleit Leemans voor veilige seksuele voorlichting en voor normalisering van gewone lichamen. Ze noemt de kritiek op de Week van de Lentekriebels en het televisieprogramma Gewoon Bloot, waarin kinderen vragen konden stellen aan naakte volwassenen. Volgens haar boden die initiatieven juist tegenwicht aan onrealistische lichamen in porno en op sociale media. Ze waarschuwt dat Nederland niet de Amerikaanse richting moet volgen, waar seksuele voorlichting en boeken over seks of verlangens steeds vaker onder politieke en religieuze druk staan.

De Witte benadrukt ten slotte dat vrouwen zelf moeten kunnen bepalen hoe zij zich tonen. Ze vindt het onterecht wanneer vrouwen elkaar onder het mom van feminisme aanvallen vanwege een sexy reclame of uiterlijk. De kern van het probleem ligt volgens haar bij de commerciële en maatschappelijke seksualisering, niet bij de individuele vrouw. Beide gesprekspartners willen daarom zowel bescherming tegen ongewenste seksuele beeldvorming als ruimte om bloot en seksualiteit in een veilige context normaal te blijven vinden.