Zie wat blinkt daar: de ring van Sinterklaas blijkt een designparel
In dit artikel:
De opvallende ring van Sinterklaas is geen historisch origineel voorwerp, maar een later gevormd beeldsymbool. Dat legt Catherine Regout, conservator van het Antwerpse juwelenmuseum Diva en curator van de tentoonstelling ‘Rings that Rock’, uit. In de Lage Landen herkennen veel mensen de ring als een groot, vaak rood sieraad dat over de witte handschoen van Sinterklaas wordt gedragen.
De historische Nicolaas van Myra leefde van ongeveer 270 tot 343, in een periode waarin bisschoppen nog geen ring als ambtsteken droegen. De bisschopsring ontwikkelde zich pas vanaf de zevende eeuw en werd in de late middeleeuwen een verplicht liturgisch symbool. Middeleeuwse gelovigen beeldden Nicolaas daarom uit met de bisschoppelijke attributen die zij kenden: mijter, staf en ring. Zo benadrukten ze zijn gezag en herkenbaarheid als heilige, ook al paste de ring niet bij zijn eigen tijd.
De bisschopsring kwam waarschijnlijk voort uit de laatantieke zegelring. Die werd gebruikt om brieven te verzegelen en de administratie te beheren; ook bisschoppen droegen zulke ringen vanwege hun bestuurlijke rol. Later kreeg de ring een symbolische betekenis als teken van de verbondenheid van de bisschop met de kerk en het geloof, en als herinnering aan zijn plichten.
Ook het dragen van de ring over een witte handschoen heeft een kerkelijke oorsprong. Tijdens de mis stond die handschoen voor de zuiverheid van de daden van de bisschop. Omdat de ring zichtbaar moest blijven als teken van zijn ambt, werden er extra grote exemplaren gemaakt die over de handschoen pasten. Dat gebruik werd later een kenmerkend onderdeel van het Sinterklaasbeeld.
De vormgeving van bisschopsringen werd in de loop der eeuwen rijker. De stenen verwezen naar liturgische kleuren, zoals groen, paars, wit en rood. Vooral rood kreeg een sterke religieuze betekenis: het stond voor toewijding, de Heilige Geest en het bloed van Christus. Dat hoefde niet altijd een robijn te zijn; ook carneool en andere rode stenen werden gebruikt. Voorbeelden van zulke ringen zijn te zien in onder meer het Rijksmuseum, Museum Catharijneconvent en de tentoonstelling in Diva.
Hoewel Sinterklaas tegenwoordig vooral de centrale figuur van een volksfeest is, behoudt zijn ring die oude symboliek. Zelfs een goedkope feestwinkelring verwijst naar gezag en plicht, in de moderne context naar het vullen van schoentjes en het bezorgen van cadeaus. De combinatie van een groot formaat, een opvallende steen en een vorstelijke uitstraling verklaart waarom het beeld zo sterk blijft aanspreken. Volgens het artikel leeft deze esthetiek ook voort in moderne high jewellery, zoals de Trombino-ringen van Bvlgari met grote rode robijnen.
Vandaag Inside: Valentijn Driessen reageert op Zembla-uitzending over neonazistische vechtclubs: 'Verschrikkelijk'