Zorgen over manoeuvres van Tsjechische verkiezingswinnaar

In dit artikel:

Andrej Babiš won begin oktober de Tsjechische parlementsverkiezingen, maar zijn partij ANO behaalde geen absolute meerderheid. Om te kunnen regeren sloot Babiš een coalitie met twee extreemrechtse partijen: de SPD en de Automobilistenpartij. De drie partijen hebben vorige week een coalitieakkoord bereikt en tekenen dat vandaag.

Belangrijkste onderdelen uit dat akkoord: hoewel de SPD had geageerd voor een referendum over het EU- en NAVO-lidmaatschap, is daar geen plaats voor gekomen. Wel wil de nieuwe coalitie de Nederlandse koers van stevige steun aan Oekraïne terugschroeven; Tsjechië had zich tot nu toe juist prominent opgesteld, onder meer bij de gezamenlijke aankoop van artilleriemunitie voor Kyiv. Op klimaatvlak zet Praag eveneens een rem: de nieuwe regering wil EU-strengere regels, bijvoorbeeld rond autosemissies in 2035, belemmeren. Babiš belooft ook sociale maatregelen die populair zijn bij kiezers: de beoogde terugdraaing van de geplande verhoging van de pensioenleeftijd zodat mensen op 65 kunnen stoppen met werken.

Twee persoonlijke speerpunten van Babiš vallen op en roepen kritiek op: nationalisatie van energiebedrijf ČEZ en het afschaffen van de omroepbijdrage. De publieke omroep zou voortaan door de staat direct gefinancierd worden, een verandering die door prominente Tsjechen aan president Petr Pavel is voorgelegd uit vrees dat journalistieke onafhankelijkheid en democratische controle daardoor ernstig onder druk komen te staan. Observatoren trekken parallellen met de aanpak van de Slowaakse premier Robert Fico, die eerder de staatsinvloed op de omroep versterkte en internationaal bezorgdheid veroorzaakte.

In Brussel liet een herstelde eensgezindheid in de zogeheten Von der Leyen-coalitie (christendemocraten, sociaaldemocraten, liberalen en Groenen) zich zien met een gezamenlijke afwijzing van de Europese Commissie’s voorstel voor de nieuwe meerjarenbegroting. De vier fracties verzetten zich tegen een systeem dat lidstaten veel vrijere besteding van EU-gelden zou geven — een model naar het voorbeeld van het coronaherstelfonds. Kritiekpunten zijn vooral dat regionale en landbouwfondsen kunnen gaan vervloeien en dat nationale overheden meer controle krijgen, wat de deur opent voor politisering van EU-middelen. De Commissie zegt naar het parlement en lidstaten te zullen luisteren, maar houdt de discussie open.

Sportnieuws: Real Madrid won een belangrijke juridische overwinning tegen de Uefa. De Spaanse clubs waren initiatiefnemers van de mislukte Super League; de Uefa had deelname aan concurrerende competities belemmerd. Het Europese Hof oordeelde dat sommige maatregelen van de Uefa onverenigbaar zijn met mededingingsrecht, waardoor Real aanspraak maakt op forse schadevergoedingen — de Financial Times ziet claims oplopen tot meer dan €4 mrd.

Verder in de agenda voor komende week: ministers over klimaat (poging tot overeenstemming op Europees doel voor 2040), een Commissie-rapport over kandidaat‑landen, voorstellen voor een Europees hogesnelheidsnet, een Europarlementair debat over volmachtstemmen rond geboortes, discussies over de voltooiing van de kapitaalmarktunie en over Moldova, en een bezoek van Viktor Orbán aan Washington voorafgaand aan eerdere geplande gesprekken met Poetin. Europamania is een vaste overzichtsrubriek van FD-correspondenten in Brussel; lezers worden uitgenodigd om nieuws en opmerkingen te delen.